Mehmet Şimşek’in iktisadın işvereni olarak vazifeye başlamasından bu yana beş ay geçti. İşte 11 başlıkta iktisatta bu devirde yaşananlar…

Mehmet Şimşek’in 4 Haziran’da Hazine ve Maliye Bakanlığı koltuğuna oturmasından bu yana tam beş ay geçti.
Seçim öncesinde uygulanan faiz ve kur siyasetlerinin tesiriyle enflasyonla birlikte cari açık da patlamış, rezervler tükenmişti. Türkiye bir ödemeler istikrarı krizinin eşiğine gelmişti.
Seçim sonrasında hükümet, iktisat idaresinde ve siyasetlerinde U dönüşüne gitti. Faizler süratle artırılırken, dolar kuru kısmen hür bırakıldı. Akaryakıt ve MTV başta olmak üzere tarihi vergi artırımlarına imza atıldı.
Şimşek’in vaadi, yabancı sermaye çekip ödemeler istikrarı krizi riskini ortadan kaldırmak, iç talebi kısıp enflasyonu da düşürmekti.
Geride kalan beş ayda kur ve vergi artışlarıyla birlikte enflasyon süratle yükseldi, gerçek fiyatlar eridi. Ödemeler istikrarı krizi riski azalsa da beklenen yabancı sermaye şimdi gelmedi.
Ekonomideki yavaşlama ise hükümet ile iktisat idaresi ortasında potansiyel bir tansiyon alanı olarak duruyor.
DOLAR/TL
Şimşek koltuğa oturduğunda 20,95 olan dolar kuru bugün 28,40 düzeyinde bulunuyor.
Aradan geçen beş ayda kur, yüzde 35,6 oranında arttı.
Hükümetin Orta Vadeli Program’da yer verdiği iddialar, 2023 sonunda kurun 29,9 TL düzeyine kadar yükselmesinin beklendiğine işaret ediyor.

FAİZ
Şimşek’in misyona gelmesinin akabinde Merkez Bankası (TCMB) Başkanlığı’na da Gaye Erkan atandı. Erkan başkanlığındaki TCMB, geride kalan beş ayda siyaset faizini yüzde 8,5’ten yüzde 35’lik rekor düzeye yükseldi.
Bu periyotta üç aya kadar vadeli ortalama TL mevduat faizleri yüzde 39,42’den yüzde 41,72’ye hudutlu bir yükseliş gösterdi.
Bu devirde ortalama kredi faizleri ise gereksinim kredisinde yüzde 40’tan yüzde 60’a, ticari kredilerde yüzde 15’ten yüzde 49’a, taşıtta yüzde 32’den yüzde 45’e, konutta yüzde 18’den yüzde 41’e yükseldi.
Bu periyotta iki yıllık gösterge tahvil faizi de yüzde 15’ten yüzde 37’ye yükseldi.

ENFLASYON
Şimşek koltuğa oturduğunda yıllık bazda yüzde 39,59 olan resmi tüketici enflasyonu, ekim ayı prestijiyle yüzde 61,36 düzeyinde bulunuyor.
Mayısta yüzde 56,05 olan İTO’nun İstanbul enflasyonu, ekimde yüzde 72,73 olarak açıklandı.
Mayısta yüzde 109,01 olan ENAG enflasyonu da ekimde yüzde 126,18 oldu.
TCMB, resmi enflasyonun 2023 sonunda yüzde 65, 2024 sonunda yüzde 36 olmasını bekliyor.
SANAYİ ÜRETİMİ
Mayıs ayında sanayi üretiminde aylık bazda yüzde 1,4’lük, yıllık bazda yüzde 0,2’lik düşüş olmuştu. Yıllık artışın düşük kalmasında şubat ayındaki zelzeleler tesirli olmuştu.
Ağustos ayında endüstride aylık bazda yüzde 0,8’lik düşüş, yıllık bazda yüzde 3,1’lik artış oldu.
Öte yandan, mayısta 51,5’lik PMI kıymeti ile genişlemeye işaret eden sanayi üretimi, ekim ayında 48,4 ile yavaşlamaya işaret etti. Yeni siparişlerde yaklaşık bir yılın en sert yavaşlaması yaşanırken, istihdam yine düşüşe geçti.

İŞSİZLİK
Mayıs ayında dar tarifli işsizlik oranı yüzde 9,5, geniş tarifli işsizlik oranı yüzde 22,5 olarak açıklanmıştı.
Ağustosta ise dar tarifli işsizlik oranı yüzde 9,2’ye gerilerken geniş tarifli işsizlik oranı yüzde 23’e yükseldi.
Mayısta 31 milyon 716 bin olan istihdam, ağustosta 31 milyon 686 bine geriledi.
Mayısta 8 milyon 567 bin olan geniş tarifli işsiz sayısı, üç ayda 272 bin artışla ağustosta 8 milyon 839 bine yükseldi.
CARİ AÇIK
Şimşek misyona geldiğinde masasında bulduğu en yakıcı problemlerden biri cari açıktı.
Mayıs ayında cari açık aylık olarak 7,9 milyar dolar, birikimli on iki aylık olarak 60,5 milyar dolar düzeyindeydi.
Ağustosta ise cari açık aylık 619 milyon dolar, yıllık 57 milyar dolar oldu.
Yaz aylarında turizm gelirlerinin tesiriyle cari açık gerilese de şimdi istenen düşüş sağlanmış değil.
DIŞ TİCARET AÇIĞI
Mayıs ayında dış ticaret açığı 12,5 milyar dolarla tarihi yüksek düzeylere ulaşmıştı. Eylül ayında bu sayı 5 milyar dolar oldu.
Mayısta yüzde 63,4 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı eylülde yüzde 81,8’e yükseldi.
Öte yandan, ocak-eylül devri dış ticaret açığı 87,2 milyar dolarla rekor kırdı.

YABANCI GİRİŞLERİ
Şimşek’in vazifeye gelmesinden evvelki beş ayda Borsa İstanbul’da toplamda 1,6 milyar dolarlık net yabancı çıkışı olmuştu.
Şimşek’in misyonda olduğu beş ayda ise borsaya 1 milyar 14 milyon dolarlık net yabancı girişi oldu.
Haziran ve temmuz aylarında borsaya yabancı girişi olsa da son üç ayda tablo bilakis döndü. Son 12 haftada nette 915 milyon dolarlık net yabancı çıkışı oldu.
Şimşek öncesindeki beş ayda devlet iç borçlanma senedi (DİBS) piyasasında 27 milyon dolarlık net yabancı çıkışı olmuştu. Şimşek periyodundaki beş ayda ise nette 500 milyon dolarlık net yabancı girişi oldu.
Hisse senedi ve tahvil piyasasına Şimşek periyodunda nette yabancı girişi olsa da hacim beklentilerin altında kaldı.
Dünya Bankası’nın üç yıl içinde Türkiye’ye 18 milyar dolarlık ek kredi imkanı sunacağını açıklaması, bu dönemki en değerli somut yabancı taahhüdü olarak dikkat çekti.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) de Türkiye’ye üç yıl içinde 50,8 milyar dolarlık yatırım yapmayı taahhüt etti lakin bu yatırımların hangi alanlarda nasıl bir takvimlendirme ile hayata geçeceği açıklanmadı.

REZERV
Merkez Bankası’nın (TCMB) net rezervleri, 2 Haziran 2023 tarihinde -5.7 milyar dolarla tarihi tabanı görmüştü.
2 Haziran brüt rezerv 100,5 milyar dolar, swap hariç net rezerv -61,2 milyar dolardı.
27 Ekim prestijiyle net rezerv 25,2 milyar dolar, brüt rezerv 126,6 milyar dolar, swap hariç net rezerv -56,4 milyar dolar oldu.
Seçim öncesi üç ayda 14,9 milyar dolarlık kaynağı belgisiz para çıkışının akabinde seçim sonrasındaki üç ayda 16,3 milyar dolarlık kaynağı meçhul para girişi olması, rezerv artışında tesirli oldu.
RİSK PRİMİ
Mayıs ayında 700 baz puanın üzerine çıkan Türkiye’nin kredi risk primi (CDS), dün 370 baz puna kadar geriledi.
Ödemeler istikrarı krizi riskinin azalması, faiz ve bütçe alanında daha gelenekse siyasetlere dönüş ve dış siyasette Batı ile yakınlaşma, Türkiye’nin kredi risk priminin son devirde düşüşünde tesirli oldu.
Ancak bu periyotta ABD Hazine tahvili faizlerindeki yükseliş, CDS düşüşü ile dış borçlanma maliyetlerinde kaydedilen düşüşün bir kısmının silinmesine neden oldu.
![]()
BÜYÜME
2022 yılında Türkiye iktisadı bir evvelki yıla nazaran yüzde 5,6 oranında büyümüştü. Seçim öncesinde çarkların süratli dönmesi için derin negatif gerçek faiz uygulaması ve ülkenin döviz rezervi kaynaklarının bu yolda harcanması, büyümede tesirli olmuştu.
6 Eylül’de açıklanan Orta Vadeli Program’da (OVP) büyüme iddiası 2023 için ise yüzde 4,4, 2024 için yüzde 4, 2025 için yüzde 4,5 ve 2026 için yüzde 5 olarak belirlenmişti.
OVP’nin açıklandığı toplantıda konuşan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da enflasyonla gayret ederken büyümeden katiyen taviz vermeyeceklerini belirtmiş ve 2024-2026 devrinde ortlama yüzde 4,5 büyüme hedeflediklerini söylemişti.
TCMB Lideri Gaye Erkan’ın bugün açıkladığı enflasyon raporunda ise büyüme beklentisi açısından kritik olan “çıktı açığı” eğrisinin 2024’ün ikinci çeyreğinden itibaren 2026’ya kadar uzanan periyotta negatif bölgede kalacağı beklentisi yer aldı.
Bu da büyümenin 2024-2026 ortasındaki periyotta potansiyelin altında kalacağına işaret ediyor.
Sozcu.com.tr’ye konuşan eski TCMB Başekonomisti Hakan Kara, TCMB’nin bugün açıkladığı çıktı açığı datalarının, 2024’te yaklaşık 2’lik ekonomik büyüme beklentisine işaret ettiğini lisana getirdi.
TCMB’nin çıktı açığı varsayımları, bankanın 2025 ve 2026 yıllarında da OVP’ye besbelli seviyede daha düşük büyüme beklediğini gösteriyor.
Bugün enerji dolu bir gün. İhtiyacın olan motivasyonu bulmakta zorluk çekmeyeceksin. Çevrendeki insanlarla iletişimin güçlü olacak; bu, iş veya sosyal ortamlarda fırsatlar yakalamanı sağlayabilir. Yeni projelere atılmak için cesur olma zamanı. Kendine güven, kararlı adımlar atarak hedeflerine doğru ilerle. Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ve içtenlik büyük önem taşıyor. Sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek için zaman ayırmayı unutma. Ayrıca, sağlığına dikkat et; enerjini dengelemek için fiziksel aktivitelere yönelmen faydalı olacak. Kısa seyahatler veya yeni yerler görmek ilham verici olabilir. Unutma, hayatı dolu dolu yaşamak için her anı değerlendirmek gerekiyor.
Duygusal olarak huzur arayışında olacaksın, bu nedenle çevrendeki güzelliklere ve rahatlatıcı şeylere yönelmek isteyebilirsin. Sanat, müzik gibi yaratıcı etkinlikler senin için daha anlamlı hale gelecek. Aşk hayatında sıcak ve tutkulu anlar yaşamak için güzel fırsatlar çıkabilir. Bunu değerlendirmek, kendini ifade etmenin keyfini çıkarmanı sağlayacak. İş hayatında, sabırlı ve kararlı duruşun sayesinde bazı zorlukları aşabilirsin. Özellikle işbirliği yapmak istediğin kişilerle iletişimini güçlendirmek, projelerini ileriye taşımakta büyük rol oynayacak. Kendine güvenerek, hedeflerine odaklandığın sürece başarı seninle olacak. Mali konularda ise daha temkinli olman gerekebilir. Harcamalarını gözden geçirip tasarruf yapma zamanı. Bu, ileriki dönemlerde daha rahat bir yaşam sürmen için fayda sağlayabilir. Kendi sağlığına ve ruh haline de dikkat etmelisin; meditasyon veya doğada vakit geçirmek, zihnini dinlendirmene yardımcı olabilir. Kendine biraz zaman ayırmak, içsel huzurunu bulmanda etkili olacak.
Bugün iletişim becerilerinle ön planda olacaksın. Fikirlerini ifade etme yeteneğin artacak, bu da çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerini güçlendirecek. Sosyal ilişkilerde beklenmedik gelişmeler yaşanabilir, yeni bağlantılar kurma fırsatlarını değerlendirmeyi unutma. Seyahat veya kısa yolculuklar gündeme gelebilir; bu maceralar, düşünsel ufkunu genişletmene yardımcı olacak.Duygusal hayatında ise, içsel bir karmaşa hissedebilirsin. Duygularını analiz ederek, içsel huzurunu sağlama yolunda adımlar atman önemli. Eski ilişkilerden gelen dersleri hatırlamak, yeni başlangıçlar için bir zemin oluşturabilir. Kendine zaman ayırarak, meditasyon veya hobi gibi rahatlatıcı aktivitelerle zihnini dinlendirebilirsin. Aynı zamanda, sağlığına dikkat etmekte fayda var; enerjinin dengesizliği, küçük değişimlerle düzeltilebilir. Unutma, düşüncelerinin gücü; hayal gücünü kullanarak, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilirsin.
Duygusal derinliklere dalma ve içsel dünyanızı keşfetme zamanı. Bugün, sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirmek ve duygusal ihtiyaçlarınıza odaklanmak için harika bir fırsat. Hayatınızdaki insanlar üzerindeki etkiniz, samimiyetinizi ortaya koyacak şekilde belirebilir. Anlayışlı ve şefkatli yaklaşımınız, çevrenizdeki kalpleri kazanıyor. Kendinizi ifade etme şekliniz, özellikle duygusal konularda, güçlü bir yankı uyandırabilir. İleriye dönük planlar yaparken, içgüdülerinize güvenmek ve koruyucu bir tavır sergilemek faydalı olacak. Kendinizi rahat hissettiğiniz mekanlarda bulunmak, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Arkadaşlarınız veya ailenizle olan ilişkilerde, küçük ama anlamlı jestler büyük fark yaratabilir. Kendinizi nasıl hissettiğinizi paylaştığınızda, belki de beklemediğiniz destekleri bulabilir ve sorumluluklarınızın baskısını hafifletebilirsiniz. Kendi ihtiyaçlarınıza dikkat etmek, ruhsal dengeyi yeniden kazanmanıza yardımcı olacak. Unutmayın, kalbinizin sesine kulak vermek, ilerlemenizi kolaylaştıracak.
Kendini özel hissetmek isteyeceğin bir gün. Özgüvenin zirveye çıkabilir; etrafındakiler üzerindeki etkini pekiştirebilirsin. Sosyal ortamlar ve arkadaşlıklar açısından şanslısın; yeni tanışmalar veya mevcut ilişkilerde derinleşme fırsatları söz konusu. İçsel yaratıcılığın canlanabilir, bu nedenle sanatsal bir aktivite sana iyi gelecektir. İnisiyatif alman gereken bir durum, kararlılıkla yaklaşman gereken bir fırsat ortaya çıkabilir. Duygusal meselelerde ise, kalbinin sesini dinlemen faydalı olacak. Duygusal duyarlılığın artabilir; bu durum, başkalarıyla daha anlamlı ve derin iletişimler kurmanı sağlayabilir. Kendi iç dünyanda derinleşmeye yönelip, kişisel gelişim için fırsatlar yaratabilirsin.
İş ve sorumluluklarınız konusunda çok disiplinli ve organize bir yaklaşım benimseyeceksiniz. Analitik düşünme yeteneğinizle karmaşık durumları kolayca çözümleyebilir, dikkatli ve titiz çalışmanızla çevrenizdekilere de örnek olabilirsiniz. Bugün, detaylara odaklanmak size bazı fırsatlar sağlayabilir. Sağlığınıza dikkat etmekte fayda var; küçük alışkanlıklarınızda yararlı değişiklikler yapmak, uzun vadede size büyük yarar sağlayabilir. İletişimde ise samimi ve net olmak, ilişkilerinizdeki güveni artırabilir. Belki de bir dostunuzla derin bir sohbet içine giriyorsunuz; bu, aranızdaki bağı daha da güçlendirebilir. Kişisel gelişim alanında attığınız adımlar, size yeni kapılar açabilir.
Sosyal ilişkilerde harika bir gün seni bekliyor. Arkadaşlarınla keyifli etkinlikler planlayabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Duygusal denge ve uyum arayışın bu dönemde ön planda olacak. Başkalarının düşüncelerine duyduğun ilgi, senin için önemli ve derin bir anlam taşıyor. Sanatsal projelerle ilgilenmek ya da estetik konularda yaratıcı düşünce içinde olmak, ruhunu besleyecek. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle içsel olarak hissettiklerini açıkça paylaşmaya çalış. Günün sonunda, seni saran pozitif enerjiyi hissedeceksin. Denge kurmak ve uyum sağlamak üzerine inşa ettiğin tüm ilişkilerde tatmin edici sonuçlar alman mümkün. Her şeyin uyum içinde ilerlemesi için biraz sabırlı olman gerekebilir.
Derin duyguların ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda gezinti yapabilir, hislerinle yüzleşebilirsin. Ani parıltılar ve sezgisel bir anlayış, sana farkındalık kazandıracak. Sosyal ilişkilerde iletişimde daha dikkatli olman gerekebilir; başkalarının hislerine duyarlı olmalısın. Kendi sınırlarını zorlamadan, karşındakilere alan tanımak isteyebilirsin. Mali konularla ilgili yeni fırsatlar kapını çalabilir, ancak aceleci davranmamaya özen göstermelisin. Kendi içsel risklerinle dikkatli olup, gereksiz kaygılara kapılmadan ilerlemelisin. Yaratıcılığını kullanabileceğin bir alan ortaya çıkabilir, sanat ya da hobi projelerine yönelmek dinlendirici olabilir.Gün sonunda, ruhsal bir dinginliğe ulaşma şansı bulabilirsin; meditasyon veya doğada geçireceğin zaman, içsel huzuru getirir. Bu süre zarfında kendinle barışık olmaya çalış ve duygusal derinliğine saygı göster. Kendi özüne döndüğünde, gerçek gücünü yeniden keşfedeceksin.
İlginç bir gün seni bekliyor. Eğlenceli ve sosyal bir atmosferin içinde kendini bulabilirsin. Arkadaşlarınla beraber vakit geçirmek, yeni insanlarla tanışmak ve fikir alışverişinde bulunmak için harika bir zaman. Merakın ve keşfetme arzum seni farklı yerlere yönlendirebilir. Eğitim veya kişisel gelişim konularında yeni bir adım atma isteği de doğabilir. Amaçlarına ulaşmak için cesurca ilerlemelisin. Kalbindeki tutkular, yapmak istediklerini gerçekleştirmek için sana ilham verecek. Karar almadan önce düşünmekte fayda var; sezgilerini dinle ve duygusal iniş çıkışlara karşı hazırlıklı ol. Bugün, kalpten gelen dürtülerinle hareket etmeye çalışmalısın. Hersini olduğu gibi kabul etmek ve anın tadını çıkarmak seni mutlu edecek.
Sorumlu ve disiplinli yönlerinle ön plana çıkıyorsun. Bugün, belirlediğin hedeflere ulaşma konusunda kararlı adımlar atabilirsin. Çalışmalarını gözden geçirmek ve gerekiyorsa yeni stratejiler geliştirmek için harika bir zaman. İş ortamında karşılaşabileceğin zorluklara karşı soğukkanlılığını koruyarak, pratik çözümler geliştirebilirsin. İletişim kurarken, net ve açık olmaya özen göster; fikirlerini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde büyük bir etki yaratacak. Sosyal ilişkilerde, ciddiyetini dengeleyerek daha esnek ve samimi olmanın yollarını bulabilirsin. Aile ile ilgilenmek hoş bir sürprizle karşılaşmanı sağlayabilir; bu nedenle sevdiklerinle vakit geçirmeyi ihmal etme. Günün genelinde, güven arayışın seni başka bir boyuta taşıyabilir; içsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmaya özen göster.
Farklı düşünceler ve yenilikçi yaklaşımlar gün boyunca zihninde dolaşacak. İçsel dünyanda bir uyanış hissedeceksin. Kendini özgür ifade etme arzusu, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerini zenginleştirecek. Sosyal çevrende sıradışı fikirlere açıksın, bu da yeni bağlantılar kurmana vesile olabilir. Ancak, bazı beklenmedik durumlarla karşılaşabilir, sabırlı olman gerekebilir. Duygusal olarak, içsel dengeyi sağlamak için zaman ayırmalısın. Hayallerini gerçekleştirmek adına atılacak adımlar için cesur olmayı ihmal etme; çünkü, birçok fırsat karşına çıkabilir. Unutma ki, senin farklılığın, seni özel kılan en önemli unsurlardan biri.
Hayal gücün bugün doruk noktalarına ulaşacak. Yaratıcı projeler üzerinde çalışmak ya da sanatsal bir faaliyet içine girmek için mükemmel bir zaman. Duygusal derinliklerin, başkalarıyla arandaki bağları kuvvetlendirebilir; bir dostun ya da sevdiğin, içindekileri paylaşman için seni cesaretlendirecek. Fakat dikkatli ol; duyguların, bazen seni yanıltabilir. Özellikle karmaşık ilişkilere daha dikkatli yaklaşman gerekiyor. Kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu yüzden içsel sesine kulak vermek önemli. Sakin kalmaya çalış ve anın tadını çıkar. İçsel huzurun ve sükûnetin, çevrendeki karmaşadan uzaklaşmanı sağlayacak. Farklı perspektifler kazanmak için dışarı çıkabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bu da seni heyecanlandıracak yeni bir yol açabilir. Unutma, sezgilerin bugün senin en büyük rehberin olacak.