ABD, elektrikli araç ve batarya üretme yarışında yurt içindeki tedarik zincirlerinin güçlendirilmesine yönelik siyasetleriyle elektrikli araç pazarında önder pozisyonda bulunan Çin’in önüne geçmeyi amaçlıyor.

Elektrikli araç pazarındaki süratli büyüme, günümüzde ulaşım alanındaki değişimin en değerli modülünü oluşturuyor.

Otomotiv sanayisi elektrifikasyona yanlışsız kıymetli bir teknolojik dönüşümden geçerken, dünya genelinde kritik minerallerin çıkarılmasından batarya üretimine, araçların montajından şarj altyapısına kadar elektrikli araç piyasasını destekleyen tedarik zincirinin oluşturulmasına yönelik çalışmaların da ağırlaşması dikkati çekiyor.

Uluslararası Güç Ajansı’nın (IEA) Global Elektrikli Araç Görünüm Raporu’na nazaran, elektrikli araç satışlarında kazanılan ivmenin devam etmesi bekleniyor.

Dünya genelinde 2022’de 10 milyondan fazla elektrikli araç satılırken, satışların bu yıl yüzde 35 artışla 14 milyona ulaşması öngörülüyor.

Elektrikli araçların toplam araç satışları içindeki hissesi her geçen yıl artarken, bu oranın 2020’de yaklaşık yüzde 4, 2021’de yüzde 9 ve 2022’de yüzde 14 olduğu kayıtlarda yer alıyor. Elektrikli araçların genel araba pazarındaki hissesinin bu yıl ise yüzde 18’e yükseleceği iddia ediliyor.

ABD ÜÇÜNCÜ EN BÜYÜK PAZAR

Elektrikli araç satışlarında Çin, Avrupa ve ABD hakim pazarlar olarak öne çıkarken, global çapta elektrikli araba satışlarının geçen yıl yüzde 60’nın gerçekleştiği Çin, başkan pozisyonda bulunuyor.

İkinci büyük pazar olan Avrupa’da elektrikli araba satışları, geçen yıl yüzde 15’in üzerinde artarken, üçüncü büyük pazar olan ABD’de elektrikli araba satışlarının birebir devirde yüzde 55 artarak yüzde 8’lik satış hissesine ulaştığı kayıtlarda yer alıyor.

Teknolojik gelişime öncülük etmesine karşın ABD’nin elektrikli araçlar ve batarya üretme yarışında geride kaldığı dikkati çekiyor.

ABD’nin elektrikli araçlar, bataryalar ve minerallere yönelik yurt içindeki tedarik zincirlerinin güçlendirilmesini hedefleyen “Enflasyonu Düşürme Yasası” üzere siyaset programlarla elektrikli araçların pazar hissesini daha da artırılması öngörülüyor.

HEDEF SATIŞ HİSSESİNİ YÜZDE 50’YE ÇIKARMAK

ABD Lideri Joe Biden idaresinin, Çin’i geride bırakarak elektrikli araç piyasasına öncülük etmek emeliyle muhtaçlık duyulan altyapı, üretim ve teşviklere yönelik yatırımlarını ağırlaştırdığı görülüyor.

Federal hükümet, elektrikli araç pazarının gelişimini hızlandırmak maksadıyla satın alma teşvikleri, şarj altyapısı, federal filonun elektrifikasyonu ve elektrikli araç üretimi ile tedarik zincirinin finansmanına yönelik siyasetler uyguluyor.

Biden’ın Ağustos 2021’de imzaladığı kararname doğrultusunda, ülkede 2030’a kadar satışa çıkacak araçların yüzde 50’sinin sıfır emisyonlu olması hedefleniyor. Elektrikli araçların tüm Amerikalılar için erişilebilir olması gayesiyle 500 bin şarj istasyonundan oluşan bir ağın oluşturulması da planlanıyor.

Ayrıca, federal araç alımlarının birçoklarının 2035’e kadar sıfır emisyonlu araçlar olması da gayeler ortasında yer alıyor.

Kasım 2021’de yürürlüğe giren “Altyapı Yatırımı ve İstihdam Yasası” ile Ağustos 2022’de yürürlüğe giren “Enflasyonu Düşürme Yasası”, elektrikli araç bölümüne milyarlarca dolarlık yatırım yapılmasını öngören “tarihi” yasalar olarak kabul ediliyor.

“Altyapı Yatırımı ve İstihdam Yasası”, elektrikli şarj istasyonları için 7,5 milyar dolarlık yeni finansman ve elektrikli araçlarla ilgili çok sayıda öteki teşebbüse kaynak sağlanmasını öngörürken, ABD tarihinin en büyük “iklim paketi” olarak da görülen “Enflasyonu Düşürme Yasası”, vergi indirimleriyle elektrikli araba satışlarının teşvik edilmesi, Kuzey Amerika’da üretilen bataryaların kullanıldığı ve bu bölgedeki madenlerden çıkan mineralleri içeren elektrikli araçlara 7 bin 500 dolara kadar vergi indirimi sağlanması üzere düzenlemeleri içeriyor.

Ülkede federal hükümetin yanı sıra eyalet idareleri de elektrikli araç alımını teşvik etmeye yönelik teşvikler sağlıyor.

8 YILDA 165 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM

IEA’nın datalarına nazaran, “Enflasyonu Düşürme Yasası”nın yürürlüğe girdiği Ağustos 2022’den Mart 2023’e kadar olan vakitte, büyük elektrikli araç ve batarya üreticilerinin Kuzey Amerika’daki elektrikli araç tedarik zincirlerine toplam en az 52 milyar dolar meblağında yatırım yaptığı kaydediliyor.

Çevre Savunma Fonu dataları ise son 8 yılda üreticilerin elektrikli araç ve batarya üretim tesislerine 165 milyar dolarlık somut yatırım yaptığını ortaya koyuyor.

Federal siyasetlerin yatırımları değerli ölçüde hızlandırdığı görülürken, açıklanan elektrikli araçlara yönelik yatırımların yüzde 56’sının “Enflasyonu Düşürme Yasası”nın yürürlüğe girmesinden bu yana son 12 ayda, yüzde 80’inin ise “Altyapı Yatırımı ve İstihdam Yasası”nın geçmesinden bu yana son 21 ayda gerçekleştiği belirtiliyor.

ABD’de elektrikli araç üretim tesislerinin 2026 yılında yaklaşık 4,7 milyon yeni binek araç üretme kapasitesine, ülkedeki batarya üretim tesislerinin ise 2027’de her yıl 12,2 milyon yeni binek aracın tedarikine yetecek bataryayı üretebilecek kapasiteye sahip olacağı kestirim ediliyor.

Öte yandan ABD Güç Bakanlığının dataları de 2021’den bu yana ABD’de elektrikli araç şarj aygıtlarına da 500 milyon dolardan fazla yatırım yapıldığını gösteriyor.

TESLA ELEKTRİKLİ ARAÇ SANAYİSİNDE ÖNCÜ

Amerikalıların elektrikli araçlara olan ilgisinin artmasıyla, ülkede startuplardan esaslı araba üreticilerine kadar bir çok firma da elektrikli araç üretimine yönelik yeni stratejiler ortaya koyuyor.

Tesla, General Motors (GM), Ford, Rivian, Lucid Motors, Proterra, Lordstown Motors ve Canoo üzere firmalar ülkenin önde gelen elektrikli araç üreticileri ortasında yer alıyor.

Bu şirketler, bataryaları, motorları ve şarj altyapısını güzelleştirmeye odaklayarak inovasyon ve teknolojik ilerlemelere de öncülük ediyor.

Tesla, elektrikli araç sanayisinde öncü olarak kıymetli bir pozisyona sahip bulunuyor.

Elon Musk tarafından 2003’te kurulan şirketin pazar hissesinin bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 50 düzeyinde olduğu kaydediliyor.

Ancak Tesla’nın rekabetçi elektrikli araç piyasasındaki yerini sağlamlaştırmak için yıl başından bu yana yaptığı indirimlerle başlattığı “fiyat savaşına” rağmen pazar hissesinin evvelki çeyreklere kıyasla düşüş eğiliminde olduğu görülüyor.

1 MİLYON ÜZERİNDE SATIŞ BEKLENİYOR

California merkezli araç değerleme ve otomotiv araştırma şirketi Kelley Blue Book’un datalarına nazaran, ABD’de 2020’de birinci kere 250 bini geçen elektrikli araç satışlarının bu yıl 1 milyonu aşması bekleniyor.

Daha yüksek stok düzeyleri, daha fazla eser bulunabilirliği ve aşağı istikametli fiyat baskısı, ABD pazarında elektrikli araç satışlarının artışına katkıda bulunurken, ülkede elektrikli araç sayıları arka arda 13 çeyrektir yükseliyor.

Bu yıl ocak-eylül periyodunda geçen yıla nazaran yüzde 49 artarak 873 bini geçen elektrikli araç satışları, pazarın ABD’de birinci defa 1 milyonun üzerine çıkma yolunda ilerlediğini gösteriyor.

Elektrikli araç satışlarının yaklaşık yarısını gerçekleştiren Tesla, pazardaki liderliğini sürdürürken, üçüncü çeyrekte yaklaşık 21 bin elektrikli araç satışı gerçekleştiren Ford ise ikinci sırada bulunuyor.

S&P Küresel, ABD’de elektrikli araç satışlarının 2030 yılına kadar toplam binek araba satışlarının yüzde 40’ına ulaşabileceğini öngörürken, daha optimist iddialara nazaran elektrikli araç satışlarının 2030’a kadar yüzde 50’yi aşması bekleniyor.

VERGİ TEŞVİKİ FİYATLARI DÜŞÜRÜYOR

Ülkede elektrikli araç pazarı süratle genişlerken, farklı markaların yaklaşık 50 araba modeli ABD’de en çok tercih edilen elektrikli araçlar ortasında yer alıyor. Arabaların batarya gücü, tekerlek boyutu, sürüş menzili üzere en önemli özellikleri fiyatları direkt etkiliyor.

ABD’de elektrikli araç fiyatları vergi indirimleri sonrasında 20 bin dolara kadar düşerken, fiyatlar, arabanın modeline nazaran 250 bin doları geçebiliyor.

Piyasada Chevrolet’nin Bolt modelleri en uygun fiyatlı elektrikli arabalar ortasında yer alırken, Nissan Leaf de federal vergi kredisine uygun olmamasına karşın rekabetçi fiyat sunuyor.

Ülkede satışlarda pazar başkanı pozisyonundaki Tesla’nın indirimlerle birlikte en ucuz modeli 38 bin dolarla Model 3 RWD olurken, ABD’de en çok tercih edilen Tesla Model Y, 41 bin 630 dolara satılıyor.

Satışlarda Tesla’nın akabinde ikici sırada gelen Ford markasının Mustang Mach-E modeli de vergi indirimleri sonrasında 41 bin 45 dolardan alıcı buluyor.

Lucid, Porsche, Mercedes-Benz, Audi ve BMW’ye ilişkin elektrikli araç modelleri yüksek fiyatlarıyla dikkati çekiyor.

YÜKSEK FAİZ ÜRETİCİYİ ENDİŞELENDİRİYOR

ABD’de elektrikli araç dalındaki olumlu gelişmelere rağmen piyasada telaşların olduğu dikkati çekiyor.

Makroekonomik şartlar kelam konusu tasaların esas kaynağını oluştururken, yüksek faiz oranları ve piyasadaki belirsizliklerin alıcıların hevesini kırdığı belirtiliyor.

Son olarak Ford ve GM elektrikli araç amaçlarını ötelerken, Tesla’nın Üst Yönetisi (CEO) Elon Musk “yüksek faiz ortamı” nedeniyle kesime ait karamsar bir tablo ortaya koydu.

ABD’nin büyük araba üreticilerinden Ford, ekim ayı sonunda, alıcıların daha temkinli davranması nedeniyle 12 milyar dolarlık elektrikli araç yatırımını erteleyeceğini duyurdu. Şirket bilançosunda, ABD’li elektrikli araç alıcılarının “isteksiz olduğunu” bunun da elektrikli araç fiyatları ile karlılığını keskin bir halde baskıladığını belirtti.

GM de fiyatlandırmalarını korumak, kısa vadede talepteki yavaş büyümeye ahenk sağlamak ve araçların üretimini daha ucuz ve karlı hale getirecek mühendislik verimliliği ile öbür iyileştirmeleri hayata geçirmek için Kuzey Amerika’daki elektrikli araç üretim suratını yavaşlatacağını açıkladı.

Tesla Üst Yöneticisi (CEO) Musk ise yüksek borçlanma maliyetlerinin kıymetli fiyat indirimlerine karşın potansiyel müşterilerin elektrikli araç satın almasını engelleyeceğinden tasa duyduğunu ve Meksika’da kurulması planlanan yeni fabrikalarına ait iktisadın netleşmesini bekleyeceklerini söz etti.

ŞARJ ALTYAPISI GENİŞLİYOR

Elektrikli araç üretiminin yanı sıra şarj altyapısının gelişimi de elektrikli araç sanayisinin ilerlemesinde değerli rol oynuyor.

Ülkede birden fazla elektrikli araç sahibi şarj süreçlerini meskenlerinde yaparken, kamuya açık şarj istasyonları ABD genelinde değerli bölgelerde gitgide daha yaygın hale geliyor.

ABD Güç Bakanlığının datalarına nazaran, ülkede yaklaşık 62 binden fazla noktadaki kamu ve özel şarj istasyonunda 167 bini aşkın temas noktası bulunuyor. California eyaleti 16 bini geçen istasyon sayısıyla ABD’de en fazla elektrikli araç şarj istasyonuna mesken sahipliği yapıyor.

California’nın akabinde istasyon sayısında öne çıkan eyaletler, yaklaşık 3 bin 800 adetle New York, 3 bin 400 adetle Florida ve 3 bin adetle Texas olarak sıralanıyor.

ŞARJ ALTYAPISI İÇİN ÜRETİCİLERLE ANLŞAMA YAPILIYOR

ABD’de hükümetin elektrikli araç şarj ağının geliştirilmesine yönelik amacı kapsamında elektrikli araç üreticileriyle de mutabakata gidiliyor.

Elektrikli araç şarj ağı için, 7,5 milyar dolarlık yatırımı içeren federal program kapsamında, Tesla, General Motors, EVgo, Pilot, Hertz ve bp’nin de bulunduğu şirketler, ağlarını gelecek iki yıl içinde halka açık binlerce şarj noktasıyla genişletmek için yeni taahhütler veriyor.

Bu çerçevede Tesla şarj ağının bir kısmını Tesla olmayan elektrikli arabalara açarken, 2024’ün sonuna kadar tüm araçlar için en az 7 bin 500 şarj aygıtını kullanıma sunacak.

Hertz ve bp, şarj altyapısını Atlanta, Austin, Boston, Chicago, Denver, Houston, Miami, New York, Orlando, Phoenix, San Francisco ve Washington DC üzere büyük kentler de dahil olmak üzere ABD’deki Hertz lokasyonlarına getirecek.

Pilot, General Motors ve EVgo’nun Amerikan kara yolları boyunca 2 bin şarj aygıtından oluşan bir ağ oluşturmak için kurduğu paydaşlık kapsamında, ülke çağında 500 civarında merkezden oluşan ağ kurulacak.

General Motors ile FLO iştirakiyle 2026 yılına kadar tüm elektrikli araba şoförlerinin kullanımına sunulacak 40 bin şarj aygıtı hayata geçirilecek.

Ford da Ocak 2024’e kadar şirketin 1920 bayisinde en az bir halka açık süratli şarj aygıtı kuracak.

KANADA VE MEKSİKA’DA PAZAR BÜYÜYOR

Öte yandan tüm dünyada olduğu üzere Kuzey Amerika’da Kanada ve Meksika’da da elektrikli araçların pazar hissesi genişlemeye devam ediyor.

IEA bilgilerine nazaran, Kanada’da satılan elektrikli araba modelleri artarken, geçen yıl 100 bin civarında gerçekleştirilen elektrikli araba satışlarının toplam satışlardan aldığı hisse yüzde 10’u buluyor. Ülkede 2022’den beri sıfır emisyonlu otobüslerin satın alınması için düşük yahut sıfır faizli krediler sağlanıyor.

Kanada’da, 10 bin 500’den fazla noktadaki kamu ve özel şarj istasyonunda 26 bine yakın şarj irtibat noktası bulunurken, Meksika’da ise 350’ye yakın elektrikli şarj istasyonu yer alıyor.

Tesla’nın üretim tesisi açmasıyla Meksika’nın elektrikli araç üretim merkezlerinden biri haline gelmesi bekleniyor lakin kâfi şarj istasyonunun olmaması nedeniyle ülkede elektrikli araçların kullanımındaki artış yavaş ilerliyor.

Meksika Araba Sanayisi Birliği datalarına nazaran elektrikli araçlar, geçen yıl yurt içi araba satışlarının yüzde 0,5’ini oluşturuyor. Satışlara hibrit arabalar dahil edildiğinde bu oran yüzde 5’e yaklaşıyor. (AA)