10 Kasım 1938’den bugüne 85 yıl geçti. Türk Milleti her 10 Kasım’da büyük kaybının yasını tutuyor ve her yıl 85 yıl evvel verdiği kelamı tekrarlıyor: Emanetine sahip çıkacağız…

■ Veli TOPRAK, Başak KAYA, Erdoğan SÜZER, Deniz AYHAN, Yavuz ALATAN, Cem YILDIRIM
Bugün ülkesinin mukadderatını değiştiren, halkını özgürlüğe taşıyan bir devlet adamının, mazlum uluslara ilham veren büyük bir siyaset adamının, ömrü cephelerde geçen kahraman bir komutanın; Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 85’inci yıl dönümü…

19 Mayıs 1919’da Atatürk’ün Samsun’a çıkmasıyla birlikte Kurtuluş Savaşı başladı. 4 yıl sonunda topraklarımız düşman esaretinden kurtulmuş, parlamentosu kurulmuş, idaresini cumhuriyet olarak ilan etmiş, ihtilallerle ileriye yanlışsız yürüyen genç Türkiye Cumhuriyeti vardı. Cumhuriyet’in 15’inci yaş gününde 57 yıllık ömrüne, savaşlar, bir ulusun bağımsızlık çabası ve yine ayağa kalkmasını sığdıran Atatürk’ün sıhhati yeterlice kötüleşmişti.
Atatürk için 27 Mart 1923’de Ankara Nüfus Müdürlüğünce verilen nüfus cüzdanında şu bilgiler yer alıyordu: Uzunluk (orta), saç, bıyık ve kaş (sarı), göz (mavi), çene (uzunca), isim ve şöhreti (Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa.)
O çok sevdiği kutlamalara katılamadı. 8 Kasım günü ağır bir nöbet geçirdi. Bir orta gözlerini açtı “Aleyküm selam” dedi ve derin bir uykuya daldı.
Türk milleti Atası için gözyaşı döktü.
BİR TARİH GÖÇÜYOR…
Ve 10 Kasım sabahı… Yakın çalışma arkadaşları, Atatürk’ün başında çaresizlik ve hüzün içinde beklemektedir. Hasan İstek Soyak, Kılıç Ali’ye döner “Kılıç bak, koskoca bir tarih göçüyor” der. Atatürk yanındakilere son sefer bakar -odadaki herkes ağlamaktadır- başını yana çevirir ve gözlerini yumar. Son nöbet defterine “Saat 09.05’te vefat etmiştir” notu yazılır. Atatürk’ün vefat haberi tüm yurdu yasa boğdu.
Atatürk’ün naaşı İstanbul’dan Ankara’ya uğurlandı.
7’den 70’e herkes gözyaşı döktü… Yalnızca Türkiye’de değil birçok ülkede de yas ilan edildi. Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, 16 Kasım 1938’de Dolmabahçe Sarayı’ndaki katafalka konuldu. İstanbullular son defa Ata’sıyla buluştu. Üç gün üç gece, gözü yaşlı bir insan seli Atatürk’e olan bağlığını gösterdi. Atatürk’ün cenaze namazı da 19 Kasım günü tekrar Dolmabahçe’de kılındı. On iki generalin omzunda sarayın dış kapısına çıkarılan tabut, top otomobiline konularak, gözyaşları ortasında Gülhane Parkı’na götürüldü.
DONANMA EŞLİK ETTİ
Ulu Lider Atatürk’ün naaşı buradan Yavuz zırhlısına nakledildi. Büyükada açıklarına kadar Türk Donanması ve merasime katılmak için gelen yabancı gemilerin eşlik ettiği Yavuz zırhlısı, cenazeyi İzmit’e götürdü. Mustafa Kemal’in naaşı buradan da özel bir trenle Ankara’ya gönderildi. 21 Kasım 1938’de yabancı devlet yetkililerinin de katıldığı büyük bir merasimde süreksiz kabri olan Etnografya Müzesi’ne defnedildi. Ulu Lider için hazırlanan anıtmezarın tamamlanmasının akabinde Atatürk’ün naaşı 10 Kasım 1953’te Etnografya Müzesi’nden alınarak Anıtkabir’e nakledildi. Yurdun her vilayetinden getirilmiş olan vatan topraklan ile hazırlanan ebedi istirahatgâhına yerleştirildi.
24 yaşında Şam’da 5. Ordu’ya atandı
14 yıl cepheden cepheye koştu
■ 24 yaşında Şam’da 5. Ordu’da
■ 26 yaşında Selanik’te 3. Ordu’da
■ 28 yaşında Hareket Ordusu’yla İstanbul’da
■ 29 yaşında Picardie Manevraları’nda
■ 30 yaşında Trablusgarp’ta Şark Gönüllüleri Komutanlığı’nda
■ 31 yaşında Balkan Savaşları’nda
■ 32 yaşında binbaşı rütbesiyle Edirne’de.

■ 33 yaşında Sofya Ataşemiliterliği’nde
■ 34 yaşında Çanakkale’de tümen komutanı
■ 35 yaşında Diyarbakır’da kolordu komutanı
■ 36-37 yaşında Suriye ve Filistin’de ordu ve ordular kümesi komutanlıkları
■ 38 yaşında Anadolu’da başlattığı Kurtuluş Savaşı ile milletinin başında…

Tarihçi İlber Ortaylı, hayatı cephelerde geçen Atatürk’ün askeri mesleğini bu türlü özetliyor. Mustafa Kemal, ‘üniformalı yaşamına’, Selanik Askeri Rüştiyesi’nde başladı. Yaklaşık 14 yıl süren askerlik hayatında katıldığı savaşlar şöyle:
31 Mart Olayı (1909): 2. Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbul’da idareye karşı büyük çaplı bir ayaklanma oldu. Mustafa Kemal, Orgeneral İzzettin Çalışlar ile isyancılara karşı savaştı, isyan bastırıldı.
Arnavutluk isyanı (1911): Arnavutluk’taki isyanı bastırmak üzere Harbiye Nazırı Mahmut Şevket komutasındaki kuvvet ortasında yer aldı. İsyan bastırıldı.
Mustafa Kemal Trablusgarp cephesinde.
Trablusgarp Savaşı (1911): Adriyatik Denizi, Ege Adaları, Çanakkale Boğazı ve Kızıldeniz üzerinde gerçekleşen savaş sonrasında Osmanlı, Trablusgarp, Fizan ve Sirenayka bölgelerini kaybetti. Bu bölgelerde Libya devleti kuruldu. Mustafa Kemal, savaş sırasında binbaşı rütbesi ile Tobruk Muharebesini yöneterek zafer kazandı.
2. Balkan Savaşı (1912-1913): Dört ülkeye karşı birden savaşan Osmanlı Devleti, Balkan Savaşları’nı kaybetti, Londra Antlaşması imzalandı. Osmanlı, Balkan ve Trakya topraklarını kaybetti. Savaş sırasında Trablusgarp’ta bulunan Mustafa Kemal, İkinci Balkan Savaşı’nın patlak vermesi üzerine Gelibolu’da görevlendirildi. 1. Balkan savaşı sırasında kaybedilen toprakların bir kısmının ikinci savaşta kazanılmasında Mustafa Kemal’in askeri başarısı tesirli oldu.
Çanakkale’deki başarısıyla tüm dünyanın dikkatini çekti.
Çanakkale Savaşı (1915): 1. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’nin savaştığı en güçlü cephe Çanakkale oldu. Denizde başlayan savaş, İngiliz ve Fransızların Çanakkale Boğazı’ndan geçiş sırasında ağır kayıplar vermesine neden oldu. Bu devletler Gelibolu’ya asker çıkararak Osmanlı’ya karadan saldırmayı planladılar. Gelibolu’da Mustafa Kemal’in komutasındaki Türk ordusu, bu saldırıyı denizde olduğu üzere başarılı bir biçimde önledi. Gelibolu’daki başarısı nedeniyle Mustafa Kemal’e albaylık rütbesi verildi.
Doğu Cephesi (1916-1917): Mustafa Kemal, Kolordu Kumandanı olarak Diyarbakır, Muş ve Bitlis cephesinde Ruslara ve Ruslar ile birleşen Ermenilere karşı savaştı. Bölge düşman işgalinden kurtarıldı.
Suriye-Filistin Cephesi (1917-1918): İngilizler 1917 yılında Gazze’ye saldırdı. Lakin Türklerin gösterdiği muvaffakiyet sonrası mağlubiyete uğradılar. Bu mühlet içerisinde 7. Ordu Komutanlığına atanan Mustafa Kemal, Yıldırım Ordular Kumandanı General Falkenhayn ile yaşadığı uyuşmazlık üzerine bu vazifesinden istifa etti. 1918 yılında 7. Ordu Komutanlığı’na yine döndü. Asker sayısını 460 bine çıkaran İngilizler Filistin’i ele geçirdi. Bu cephede Mustafa Kemal, hem İngilizlere hem de Arap silahlı çetelerine karşı savaştı. Atatürk, 31 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi sonrası Yıldırım Ordular Kümesi Komutanlığı’na atandı.

Kurtuluş Savaşı (1919-1923): Türk ordusunun büyük bir azimle savaştığı bir cephe olan Kurtuluş Savaşı Cephesi 31 Mart 1921 yılına kadar sürdü ve çok kanlı geçti. Kurtuluş Savaşı; Doğu, Güney ve Batı olmak üzere 3 ana cephede yaşandı. Mustafa Kemal, Kurtuluş Savaşı sonrasında “Milletin makus talihini yenen bir savaş oldu” dedi.

Sakarya Savaşı (1921): “O satıh bütün vatandır” kelamını bu savaş sırasında söyledi. Başkomutan unvanı alan Atatürk, 12 Ağustos 1921 günü de ordunun başına geçti. Yeniden zafer kazandı.

Atatürk’ün hayatından kısa kısa…
■ Sabah kahvaltılarıyla ortası ise beğenilen değildi. Yataktan kalkar kalkmaz günün birinci kahvesini içerdi.
■ Tavla ve bilardo özel zevkleri ortasında olan Mustafa Kemal’in, Zeybek oyununa düşkünlüğü de biliniyor. “Biz yalnızca Zeybek oynarken diz çökeriz” kelamı ona atfediliyor.
■ Manastır Askeri Lisesi yıllarından kalan bir alışkanlıkla hayatı boyunca en sevdiği yemeğin kuru fasulye ve pilav olduğunu söyledi. Tatlıya düşkün değildi lakin gül reçelini çok seviyordu.
■ Gömleklerinin modellerini kendisi çiziyordu. Tercihi daima beyaz gömlekti.
■ Sakarya isminde bir atı ve Foks ismini verdiği bir köpeği vardı.
■ Atatürk hastalığının başlangıcında Dr. Fissinger tarafından muayene edildi. Hekim, Atatürk’e “Günde kaç paket sigara içiyorsunuz?” diye sordu ve “Sekiz paket” yanıtını aldı. Bunun çok fazla olduğunu söyleyen Fissinger “Sekiz paketi birinci etapta 2 pakete indireceksiniz” dedi. Atatürk gülerek şu cevabı verdi: ‘’Ben esasen 2 paket içiyorum. Bundan sonra o 2 paketi, hekim müsaadesiyle içeceğim…”

Doğruyu söylemekten korkmayınız
Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün hafızalara kazınan ve her fırsatta hatırlanan çok sayıda ünlü kelamı var. Bu kelamlar ortadan geçen yıllara karşın yeniliğini ve değerini koruyor. O denli ki Atatürk’ün kelamları hala en çok paylaşılanlar ortasında yer alıyor, kutup yıldızı üzere yol gösteriyor.
■ Benim naçiz bedenim elbette bir gün toprak olacaktır, lakin Türkiye Cumhuriyeti ebediyen payidar kalacaktır.
■ Beni görmek demek kesinlikle yüzümü görmek demek değildir. Fikir ve hislerimi anlıyorsanız bu kafidir.
■ Doğruyu söylemekten korkmayınız.
Cumhuriyet Bayramı töreninde…
■ Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür.
■ Zafer, “Zafer benimdir” diyebilenindir.
■ Egemenlik, kayıtsız koşulsuz ulusundur.
■ Milleti kurtaranlar yalnız ve fakat öğretmenlerdir.

■ Hayatta en gerçek mürşit ilimdir.
■ Yurt sevgisi ona hizmetle ölçülür.
Bugün enerjiniz yüksek ve yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimindesiniz. İçsel motivasyonunuz, çevrenizdekilere ilham vermek için adeta bir ateş topu gibi yanıyor. Cesaret ve kararlılıkla, önünüze çıkan engelleri aşabilir, hedeflerinizi ulaşılabilir kılabilirsiniz. Özgüveninizin yükselmesi, yeni fırsatlarla dolu bir gün geçirmenizi sağlayacak. Duygusal enerjinizi yönetmeyi başarabilirseniz, kişisel ilişkilerinizde de olumlu gelişmeler yaşanabilir. Hulasa, sunduğunuz enerjinin yansıması, çevrenizdeki insanları olumlu etkiliyor; bu da sosyal hayatınıza katkıda bulunacak. Ancak aceleci davranmaktan kaçının; her adımınızı düşünerek atmak, ilerlemenizi hızlandıracak bir anahtar olacak.
Gün, sağlam adımlarla ilerlemek ve sabrını güçlendirmek için ideal. Maddi konularda yeni fırsatlar karşına çıkabilir; dikkatle değerlendirmen gerekecek. Güven arayışın, ilişkilerde daha derin bağlar kurmanı sağlayabilir. Sevgi dolu anlar, sakin bir yudumda hayatına anlam katacaktır. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağlantı kurmak, seni canlandıracak. Karar alırken acele etme, zamanı lehine çevir; her şey kendi akışında olacak. Kendine olan güvenin, başkalarının gözünde de parlayacak.
Bugün iletişimde kendinizi son derece güçlü hissedeceksiniz. Düşüncelerinizi ifade etmekte zorluk çekmeyecek, çevrenizdekilerle akıcı ve keyifli diyaloglar kuracaksınız. Farklı fikirlere açık olmanız, ortaya daha yenilikçi ve yaratıcı çözümler koymanızı sağlayacak. Öğle saatlerinde gerçekleştireceğiniz toplantılar veya tartışmalar, kariyeriniz için önemli gelişmelere kapı aralayabilir.Sosyal ilişkilerde ise ani karşılaşmalar ve sürprizler gündeme gelebilir. Eski dostlarla bir araya gelmek, unutulmaz anılar yaratmanıza yol açabilir. Fakat dikkatli olun; bazı insanlarla olan tartışmalar ve iletişimsizlik sorunları, beklenmedik şekilde büyüyebilir. Duygusal konularda yüzeysel kalmamaya özen gösterin; derinliklere inerek, gerçek hislerinizi paylaşma fırsatlarını değerlendirin.Kendi iç dünyanıza yönelmek, potansiyelinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olacak. Meditasyon ya da günlük tutma gibi aktiviteler, zihninizi arındırmanıza ve düşüncelerinizi daha net bir hale getirmenize olanak tanıyabilir. Kendinize olan güveninizi artırıyorsunuz; bu nedenle yeni bir hobi edinme veya eğitim alma gibi girişimlerde bulunmak için doğru bir zamandasınız. Unutmayın, bu dönemde ne kadar açık fikirli olursanız, o kadar çok fırsat yakalayacaksınız.
Duyguların ön planda olacağı bir gün. İçsel bir huzursuzluk hissedebilirsin ve bu durum sevdiklerinle olan ilişkilerine yansıyabilir. Ailevi konulara daha fazla odaklanmak isteyebilirsin; bu, geçmişe yönelik bazı hatıraları gün yüzüne çıkarabilir. Kendini savunmasız hissedebilir, bu da bazen duygusal bir tepkime yol açabilir. Yalnız kalmayı isteyebilirken, bir yandan da destek arayışında olabilirsin. Bilinçaltındaki endişeleri aşmak için sanatsal bir faaliyet veya yazma eylemi, sana büyük bir rahatlama sağlayabilir. Duygularını ifade etmekten çekinme; bu, hem senin hem de çevrendeki insanlar için faydalı olacaktır. İletişimde dikkatli ol; yanlış anlaşılmalara mahal vermemek için kelimelerini özenle seçmelisin. Kendine dönmek ve içsel deneyimlerine dalmak, ruhsal olarak sana iyi gelebilir.
Bugün, zihninizdeki düşünceler daha da belirginleşebilir ve analiz etme kabiliyetiniz zirveye çıkabilir. Detaylara olan bu özel ilginiz, çözmeniz gereken sorunları netlik kazanarak anlamanızı sağlayacaktır. İş hayatında, başkalarının gözünde saygı görme zamanıdır. Yaratıcılığınızı ve pratik zekânızı kullanarak projelerinize yeni bir soluk getirebilirsiniz.Duygusal ilişkilerde ise iletişim ön planda. Sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirmek için içten bir sohbet fırsatı doğabilir. Kendinizi ifade etme beceriniz sayesinde, gerginlikleri çözmek için önemli adımlar atabilirsiniz. Sağlığınıza dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz; bedeninizin ihtiyaçlarına kulak verin ve yeterince dinlenmeye özen gösterin. Gün boyunca kendinizi yapıcı bir enerji içinde bulacak ve çevrenize olumlu bir etki yaratacaksınız. Kendi iç yolculuğunuzda, gelişim ve dönüşüm fırsatlarını yakalamak için açık fikirli kalmak önemli olacak.
Sosyal ilişkilerde harika bir gün seni bekliyor. Arkadaşlarınla keyifli etkinlikler planlayabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Duygusal denge ve uyum arayışın bu dönemde ön planda olacak. Başkalarının düşüncelerine duyduğun ilgi, senin için önemli ve derin bir anlam taşıyor. Sanatsal projelerle ilgilenmek ya da estetik konularda yaratıcı düşünce içinde olmak, ruhunu besleyecek. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle içsel olarak hissettiklerini açıkça paylaşmaya çalış. Günün sonunda, seni saran pozitif enerjiyi hissedeceksin. Denge kurmak ve uyum sağlamak üzerine inşa ettiğin tüm ilişkilerde tatmin edici sonuçlar alman mümkün. Her şeyin uyum içinde ilerlemesi için biraz sabırlı olman gerekebilir.
Duygusal yoğunluğun arttığı bir gün. İçsel motivasyonların seni yönlendirecek; gerçekleşmesi gereken bazı görüşmeler ya da tartışmalar için hazır olmalısın. İkili ilişkilerde derin bağlar kurma isteği artarken, bazı eski meselelerin yeniden gündeme gelmesi olası. Ancak bu, kendi duygusal sınırlarını koruman için bir fırsat olarak değerlendirilmeli. Kendine olan güvenin tazeleniyor; içsel gücünü keşfetmek ve bu gücü etrafındakilere yansıtmak için mükemmel bir zaman. İş hayatında, projelerine olan yaklaşımındaki tutku dikkat çekecek, yeteneklerin takdirle karşılanabilir. Kendini ifade etme biçiminde özgünlük arayışı ön planda. Sosyal ortamda karşına çıkan yeni insanlarla kuracağın derin bağlar, sana ilham verebilir ve hayata bakış açını genişletebilir. Bu süreçte, samimiyetini kaybetmemeye özen göster. Unutma, içindeki huzuru bulmanın önceliğini asla kaybetme.
Yeni maceralara atılma arzusu içindesin, keşfetmek ve öğrenmek için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığının doruk noktalarına ulaşacağı bu gün, yeni fikirler seni bekliyor. Sosyal çevrenden ilham alabilir, arkadaşlarınla olan etkileşimlerin seni daha da motive edebilir. Seyahat planları yapmak veya kısa bir geziye çıkmak isteyebilirsin. İçsel özgürlüğün peşinde koşarken, duygusal derinliklerdeki keşiflerin de dikkatini çekecek. Hedeflerine ulaşmak için gereken cesareti hissedeceksin, fakat dikkatli ol, risk almadan önce iyi düşünmelisin. Sezgilerine güven, karşına çıkan fırsatları değerlendirme konusunda rehberlik edecekler. Bugün, kendini ifade etme ve düşüncelerini paylaşma isteğin yüksek. Anlayışlı ve açık kalpliliğin tartışmaların olumlu yönde ilerlemesine yardımcı olacak. Unutma, hayattan aldığın her bir deneyim seni daha da güçlendiriyor.
Bugün, hırslı doğanı daha da güçlendirecek fırsatlarla karşılaşabilirsin. Uzun zamandır üzerinde çalıştığın projelerde ilerleme kaydetmek için gereken motivasyonu bulacak ve başkalarına ilham vereceksin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, işbirliklerinde beklenmedik kolaylıklar yaratabilir. Duygusal açıdan kendini güçlü hissettiğin bir dönemdesin. Ailevi bağlar, sana canlılık ve destek sağlayacak. Gereksiz endişelerden uzak durmak, içsel huzurunu artıracak. Yaratıcılığını ifade etmek için yeni yollar keşfetmek isteyebilirsin. Unutma ki, risk almak senin büyümene katkıda bulunacak. Kendine güven ve içgüdülerini dinle. Bu süreçte, geçmiş tecrübelerin sana yol gösterici olacak.
Bugün, içerideki yenilikçi ruhun dışa vurması için mükemmel bir zaman. Sıradışı düşüncelerin ve fikirlerin etrafındakilerle paylaşıldığında ilham kaynağı olabilirsin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, beklenmedik bağlantılara yol açabilir. Bağlantıların derinleşmesi ve yeni dostlukların kurulması adına fırsatlarla dolu bir gün. Gökyüzündeki hareketler, özgürlük arzusunu tetikleyebilir; mevcut düzenin dışına çıkmak isteyebilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına bireysel alanına ve tutkularına yönelmek, günün getirebileceği yeniliklere kapı açabilir. Yenilikçi projelere yönelmek ya da hobilerine daha fazla zaman ayırmak ruhunu canlandıracak. Duygusal olarak, içsel dengeyi korumaya özen göstermelisin; başkalarının duygularına karşı duyarlı olman önem taşıyor. İletişimdeki açık sözlülüğün, bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Anlayışla yaklaşarak, çatışmalardan kaçınabilirsin. Ayrıca sağlığına dikkat etmeli, aksatılan küçük şeylerin bile birikerek sorun yaratabileceğini unutmamalısın. Bugün, geleceğe dair hayallerini gerçeğe dönüştürmek adına attığın adımlar, uzun vadede büyük bir etki yaratacak.
Hassas duyguların derin sularında yüzüyorsun. İçsel sezgilerin güçleniyor, zira kalbinin sesine kulak verme zamanı. İlişkilerinde sağlıklı sınırlar koymak, duygusal yüklerinden arınmana yardımcı olabilir. Sanat ve yaratıcılıkla ilgilenmek için mükemmel bir gün. İçindeki yaratıcılığı birkaç heceyle anlatmaya ya da tuvalde ifade etmeye çalışabilirsin. Maneviyat, ruhsal gelişim ve meditasyon gibi uygulamalar bu dönemde seni aydınlatabilir. Beklenmedik bir destek, hayal gücünü harekete geçirebilir. Hayallerin peşinden gitmekten çekinme; evren seni yönlendirecek. Kendine olan inancını tazele, merhametinle hem kendine hem başkalarına dokun. Tam bu noktada, sezgilerin kılavuzluğunda kararlılıkla ilerlemen gerektiğini unutma.