Prof. Dr. İlber Ortaylı, Çorum’da 11. Kitap Kültür Günleri aktifliğine konuşmacı olarak katıldı. Burada konuşan Ortaylı “Bu memleket o denli kimilerinin tekrarladığı üzere son 20 yılın, yok falanca partinin, filanca ideolojinin yapıtı falan değil. Bu, Türk Milleti’nin, Türk tarihinin kendine ilişkin bir yoludur” açıklamasında bulundu.

Prof. Dr. İlber Ortaylı “Türkiye büyük bir memleket oldu. Bu memleket o denli kimilerinin tekrarladığı üzere son 20 yılın, yok falanca partinin, filanca ideolojinin yapıtı falan değil. Bu, Türk Milleti’nin, Türk tarihinin kendine ilişkin bir yoludur. O yolu izlemiş ve buraya gelmiştir. Bunun temel kurumları vardır. Temel kuruluşlara hürmet duymayı öğrenmek zorundasınız” dedi.
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. İlber Ortaylı; Çorum Belediyesi tarafından düzenlenen 11. Kitap Kültür Günleri aktifliğine konuşmacı olarak katıldı. Aktiflikte konuşan Ortaylı, şunları söyledi:
– Türkiye büyük bir memleket oldu. Bu memleket o denli kimilerinin tekrarladığı üzere son 20 yılın yok falanca partinin, filanca ideolojinin yapıtı falan değil. Bu, Türk Milleti’nin, Türk tarihinin kendine ilişkin bir yoludur. O yolu izlemiş ve buraya gelmiştir. Bunun temel kuruluşları vardır. Temel kuruluşlara hürmet duymayı öğrenmek zorundasınız. Birincisi ordudur. Türkler bildiğimiz çağdan beri devletler kurdular bu devletlerin bir sürüsü Türklerin olmayan memleketlerde kuruldu. İran’da, Afganistan’da; Orta Asya bir vakitler İranlılarındı.
“BURASI ASKERİ BİR DEVLET”
– Buraya geldiler. Burada değişti durum. Aşiretler ve kalabalıklar buralara geldiler ve dağlara bile yerleştiler. Dağlara, Yunan Roma evresinde kimse oturmaz. Bizim Türkler, aşiretler oturdular. Onun için bu memleketin ismini Türk koydular. Biz koymadık. Yani biz buraya Türkiye falan demedik. İsim onlar taktılar. Zira dağ taş Türkçe dolu Türkçeyle anlaşıyorlar. O bakımdan bu türlü oldu.
– Burası askeri bir devlet. Orduda her vakit Türkçe konuşuldu. Diğer yerde Türkçe bu kadar uygun yaşamadı. Orduda yaşadı. Onun için bu çok değerli bir kuruluştur. Türkler için devlet değerlidir. Devlet uhrevi bir kuruluştur. Ne olduğunu izah etmek çok zordur.

“DEVLET BİZİ BİR ORTADA TUTAN KIYMETLİ UNSUR”
Devlet, Türklerin hayatında çok değerli bir ögedir. Devlet, hükümetlerin bugünkü partilerin üstünde bir kavramdır. Devletin uhrevi bir tarafı vardır. Bunu Cevdet Paşa, merhum; söyler yani Türkiye’de devlet teşkilatının kuruluşu bir kelam yapıtıdır der bağlar. Hiçbir vakit devlet üzerindeki oluşum teorileri bundan daha düzgün değildir.
– İki defa iki dört üzere şeyler değildir. Fizik kimyanın izahı üzere değildir. Onun için bu sözün manası da muhakkak değildir. Yani Arapça lakin ne anlamaya geliyor etimolojik olarak aşikâr değil.
“DOĞU DÜNYASINDA DEVLET OLAN TEK YER BURASI”
– Bütün Doğu dünyasında devlet olan tek devlette burasıdır. Güneyimizde insanların orduları yok. Kendilerini savunamıyorlar. Çeteyle, gerilla harbiyle çok şey yapamazsın. Bunu da yapamıyorlar. Suriye’nin halini görüyorsunuz. Dün kurulan ordularla harp yaparsan gaddar olursun. Ordunun da kendine nazaran bir nizamı vardır. Bir ordu şayet ananesi kuvvetli bir orduysa bir memleketin içeresine girip istila ettiği vakit efendi üzere girer, kime ne yapacağını bilir, ona nazaran hareket eder ve orada adalet gelir o orduyla.

– Dünyadaki büyük devletlerin küçük devletlerden farkı budur. Mesela Yunanistan ordusu küçük Asya’ya girerse rezalet çıkarır. Lakin İngiliz girerse o kadar olmaz. Tahammül edilir. Ancak büyüklerin içinde de Alman ordusu girerse orada felaket olur. Zira Almanlar devlet ananeleri zayıf bir memlekettir. Teşkilat diğer bir şey hatta güzel bürokrasi kurmak da öteki bir şey. Devlet ve millet ananesi zayıf bir topluluktur. Onun için gaddar olurlar. Yani devlet haysiyetleri zayıf olur. Onun için büyük diplomatları da çıkmaz. Türklerin diplomatı çıkar her vakit.
“TÜRKİYE CUMHURİYETİ KALİTELİ BİR CUMHURİYET”
– Türkiye Cumhuriyeti kaliteli bir Cumhuriyet olarak çıkmıştır. Yoksa cumhuriyet olmakla adam olunmuyor. Onu size söyleyeyim dünya Cumhuriyet dolu, bir sürü muz cumhuriyeti var. Yani cumhuriyet sınıfında bir üst sınıfa giren beşerler var, toplumlar var. Altına düşenler var. Bu çok kıymetli bir şeydir. Bu milletler de düşer medeniyetleri olmasına karşın. Mesela harptan önce bir devletti, bir kalitesi vardır. Cumhuriyet olduktan sonra; nüfus artışıydı, şuydu buydu, savaş durumuydu düştü aşağıya, zira kaldıramıyor.
– Arjantin zenginleşen bir devletti bugün hiç de o denli değil, üçüncü dünya özellikleri gösteriyor. Türkiye bunların içinde üstte kalanlardan, bu çok kıymetli. Bu türlü devletler var. Mesela ikinci cihan harbinden sonra yoksul olduğu halde üstte kalmayı bilen var, Kore Cumhuriyeti üzere. Üstte kalmayı bilen hükümetler var Hindistan üzere mesela. Bunların yapıları değişik zira. Bu çok olağanüstü değerli bir öge.
Bugün enerjin yüksek, çevrendekilere ilham verme potansiyelin oldukça kuvvetli. Yenilik arayışların, seni sürükleyici deneyimlere yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde cesur hareketler yapabilir, beklenmedik bağlantılar kurabilirsin. Ancak, acele kararlar verme konusunda dikkatli olmanda fayda var. İçsel sezgilerin, kariyerinle ilgili fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olabilir. Kendini ifade ederken özünle bağlantıda kalmak, çevrendeki duygu akışını da olumlu yönde etkileyecektir. Gerektiğinde sağduyunu ve mantığını devreye sokmak, hedeflerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Aynı zamanda, fiziksel aktiviteler için harika bir gün; enerjini pozitif bir şekilde kanala yönlendirmek sana iyi gelecek. Kendi isteklerine öncelik vermeyi unutma.
İnatçılığının ön planda olacağı bir gün. Kararlarını sorgulamak yerine, verdiğin sözlerin arkasında durmak isteyeceksin. Maddi konularla ilgili fırsatlar ortaya çıkabilir; bunları dikkatlice değerlendirmek önemli. Yakın ilişkilerde ise duygu yoğunluğu hissedilebilir. Sevdiğin biriyle güzel anlar paylaşma isteği, bir arada olmanızı sağlayacak. Ancak, iletişimdeki ufak yanlış anlamalara dikkat et. Kendini huzurlu hissetmek adına doğanın tadını çıkarabilir, dinlendirici aktivitelerde bulunabilirsin. Duygusal derinliklerinle baş başa kalmak, içsel huzuru bulmana yardımcı olacak.
Bugün düşüncelerinin hızlı bir şekilde şekilleneceği bir gün. Farklı bakış açıları seni heyecanlandıracak, yeni bilgileri öğrenme isteğin artacak. Sosyal etkileşimlerde oldukça canlısın; oldukça yetenekli bir iletişimci olarak çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapabilir, onların fikirlerinden ilham alabilirsin. Yapmak istediğin projeler için uygun bir zemin bulabilir, insanları kendi vizyonuna çekebilirsin. İş veya eğitimle ilgili konularda ani gelişmeler söz konusu; spekülasyonlara kapılmadan, mantılı ve pratik bir yaklaşımla ilerlemeyi unutma. Bir yakınından gelecek sürpriz bir teklif, seni düşündürse de değerlendirilmeye değer. Duygusal ilişkilerde esnek kalman, yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir. Keyifli anlar yaşamak ve eğlenceli etkinlikler düzenlemek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Özgürlüğüne düşkünlüğünü hatırlayıp, kendine zaman ayırmayı da ihmal etme.
Bugün, duygusal derinliklerinle bağlantı kurma fırsatlarına sahip olacaksın. İçsel huzur arayışın, aile ve arkadaşlarıyla olan bağlarını güçlendirecek anlarla dolup taşabilir. Sevgi dolu ve şefkatli bir yaklaşım sergileyerek, çevrendekilerin kalplerini kazanacaksın. Ancak, duygusal geçişlerin seni etkileyebilir; bu nedenle içsel sezgilerini dinlemen önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginliğin sağlanması, gün boyunca karşına çıkacak zorlukları aşmana yardımcı olacaktır. İletişim senin için keyifli ve anlamlı olacak, düşüncelerini samimi bir şekilde paylaştığında sürpriz destekler alabilirsin. Duygusal yaralarını sarma ve geçmişe yönelik hesaplaşmalar yapma zamanı. Bu süreç, kişisel dönüşümüne katkıda bulunabilir. İçsel gücünü keşfederken, başkalarına da ilham vermekte tereddüt etme.
Günün sonunda, detaylara odaklanma yeteneğinle çevrendeki sorunları çözme konusundaki ustalığın ön plana çıkacak. Beklenmedik problemlerle karşılaşabilirsin, ancak sezgilerin ve analitik düşünme kabiliyetin sayesinde bunların üstesinden geleceksin. İş yerinde ya da günlük yaşamında, olağanüstü bir organizasyon yeteneği göstereceksin. İnsanlar, seni güvenirlik ve titizlikle hatırlayacaklar.Sosyal ilişkilerde ise, duygusal bağların derinleşeceği bir dönemdesin. Sevdiklerinle anlamlı ve içten bir bağ kurmak için uygun bir zaman. Sözlerinle kalplere dokunabilir, samimi paylaşımlar yapabilirsin. Sağlık konularında dikkatli olmalısın; bedenine iyi gelen şeyleri tercih et ve dengeli beslenmeye özen göster. Kendi iç huzurunu bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirme yöntemlerini deneyebilirsin. Günün sonunda, içsel bir tatmin hissiyle dolacaksın.
Sosyal ilişkilerde harika bir gün seni bekliyor. Arkadaşlarınla keyifli etkinlikler planlayabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Duygusal denge ve uyum arayışın bu dönemde ön planda olacak. Başkalarının düşüncelerine duyduğun ilgi, senin için önemli ve derin bir anlam taşıyor. Sanatsal projelerle ilgilenmek ya da estetik konularda yaratıcı düşünce içinde olmak, ruhunu besleyecek. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle içsel olarak hissettiklerini açıkça paylaşmaya çalış. Günün sonunda, seni saran pozitif enerjiyi hissedeceksin. Denge kurmak ve uyum sağlamak üzerine inşa ettiğin tüm ilişkilerde tatmin edici sonuçlar alman mümkün. Her şeyin uyum içinde ilerlemesi için biraz sabırlı olman gerekebilir.
Gizemli bir aura etrafında dolanırken, içsel sezgilerin ve duyguların yoğunlaşacak. Derin bağlantılar kurmak isteyebilir, ruhsal derinliklere dalış yapabilirsin. Bugün, ilişkilerdeki güç dinamiklerini sorgulamak için doğru bir zaman. Keşfetmek istediğin yeni alanlar ve bilinmeyenler seni heyecanlandırabilir. İçsel dönüşüm süreçlerine, yeniliklere açık ol ve karşına çıkacak fırsatları değerlendir. Kendi gücünü keşfetmek, içsel huzurunu bulmanın anahtarı olabilir. Duygularına kulak ver, hislerini takip et ve gerektiğinde içsel cesaretini ortaya koymaktan çekinme. Yapacağın seçimler, hayatının gidişatını anlamlı bir şekilde etkileyebilir.
Macera arayışın, yeni ufuklara açılmana olanak tanıyor. Eski alışkanlıklarından kopmak ve yeniliklere adım atmak için içsel bir dürtü hissediyorsun. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, beklenmedik sürprizlere kapı aralayabilir. Huzuru bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; düşüncelerini ve duygularını dengelemek, zihnindeki karmaşayı giderebilir. Fırsatlar peşinde koşarken, içgüdülerine güvenmek sana rehberlik edecek. Kendini ifade etmenin yollarını bulmak, özgürlüğün değerini bir kez daha anlamana yardımcı olacak. Dostluk ilişkilerine dikkat et; belki de yeni bir bağ kurmanın vakti gelmiştir. İyimserliğinle çevrende pozitif bir etki yaratabilir, buna paralel olarak destek arayanlar sana yönelmek isteyebilir. Onların ihtiyaçlarına duyarlı olmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Unutma, bu dönem senin için keşif, öğrenme ve büyüme zamanıdır.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Sorumluluklarını yerine getirmek için güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol. Aynı zamanda, arkadaşlarınla olan ilişkilerin biraz zorlayıcı olabilir, iletişimde dikkatli olmalısın. Duygusal bir derinlik içinde, içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlık konularında da dikkatli olmalı, dengeli bir yaşam tarzı benimsemek için çabalamalısın. Unutma, sabrın ve azminle her zorluğun üstesinden gelebilecek güçtesin.
Yeniliklere açık olacağın bir gün. Düşüncelerini cesurca ifade etmekten çekinmeyeceksin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin seni derin düşüncelere yönlendirebilir. Belki de beklenmedik bir ilham alacak, var olan projelerine farklı bir bakış açısı katacaksın. Sürpriz haberler ve beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir, bunları değerlendirmen önemli. Yakın arkadaşlarınla yaptığın sohbetler ruhuna iyi gelecek ve kalbinin derinliklerinde yatan arzuları gün yüzüne çıkarabilir. İçsel huzurunu sağlamak için doğayla vakit geçirmeyi ihmal etme. Kendini yenilemek ve tazelenmek için bu fırsatları iyi değerlendir. İlişkilerinde ise karşılıklı anlayış ön planda olacak; duygularını açıkça paylaşmak, bağların güçlenmesine zemin hazırlayabilir. Kendi alanını koruma isteğin de artabilir, bu nedenle kişisel sınırlarına dikkat etmen gerek. Duygusal derinliklere dalmak seni korkutmasın, hislerini anlamak ve kabul etmek bu süreçte kilit rol oynayacak.
Duygusallığın ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin seni derin düşüncelere sevk edebilir; sezgilerin oldukça güçlü. Sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, bu nedenle yaratıcılığını beslemek için fırsatlar yaratmalısın. İlişkilerde empati ve anlayış ön planda; başkalarının duygularına duyarlılık göstermek, aradaki bağı güçlendirebilir. Ancak, çevrendekilerin sorunları seni de etkileyebilir. Kendi sınırlarını korumayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmana yardımcı olacak. Kendi iç yolculuğunda derinleşebilir, ruhsal deneyimlere açık olabilirsin. Bu, dönüşüm ve yenilenme zamanın; kalbindeki dönüşüme izin ver, yeni ufuklara yelken açabilirsin.