Loading...
1
Yeniliklerden ilk siz haberdar olun.
Bildirimlere izin vererek sitemizdeki en yeni gelişmelerden ilk siz haberdar olun.
Bildirimlere izin vererek sitemizdeki en yeni gelişmelerden ilk siz haberdar olun.
Gelişmelerden uzak kalmayın
Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğine yeşil ışık yakması ile birlikte ABD’nin de F-16 satışı için hareke geçmesi, bu hareket kabiliyeti yüksek savaş uçaklarını yine gündeme getirdi.
Global Strateji Araştırma Merkezi Lideri emekli Tümamiral Doç. Dr. Cihat Yaycı, Amerika’nın Türkiye’ye vermeyi kabul ettiği F-16’ların elektronik imtiyazının İsrail’in elinde olduğunu belirterek Yunanistan’a F-35 yeni kuşak uçakları verecek olan ABD, Türkiye’yi F-35 projesinden çıkardıktan sonra, F-35 yerine F-16 satmayı kabul etti. F-16’ların elektronik imtiyazının İsrail’in elinde olduğunu belirten Yaycı, Türkiye’nin bugüne kadar F-16’lar konusunda İsrail’den bilinen pek takviye almadığını, münasebetiyle İsrail’e bir bağımlılığımızın olacağını düşünmediğini söyledi.
Yaycı, F-16’lar üzerinden Türkiye-İsrail alakalarını SÖZCÜ Medya Kümesi Ankara Temsilcisi Hürmet Öztürk’e anlattı.
F-16’ların geçmişi 1960’lı yılların başına, Vietnam Savaşına uzanıyor. Vietnam Savaşı’nda daha hafif ve hareket kabiliyeti yüksek bir savaş uçağına muhtaçlık duyulmasıyla birlikte ABD Hava Kuvvetleri, 1969’da “Hafif Savaş Uçağı” programı başlattı. Bu kapsamda F-16’lar General Dynamics firması tarafından tasarlandı. F-16, birinci uçuşunu 1974’te yaptı, 1978’de ise hizmete alındı. Türkiye, 1981’de F-16 satın alma kararı aldı. 1987’de birinci F-16’lar teslim edildi.
Türkiye’de, 1987 yılında TUSAŞ’ta F-16 montajına başlandı. Körfez Savaşı’nın tesiriyle de 1990’larda F-16 filosunu genişletti ve modernize etti. Körfez Savaşı sırasında ABD’den 40 adet F-4E Phantom uçağı hibe alındı.
İsrail firmaları, Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterinde bulunan F-4 savaş uçaklarına monte edilmek üzere istihbarat ve keşif hedefli kamera sistemleri üretiyordu. 2000’li yıllarda F-16’ları İsrail ile işbirliği içinde güncelledi ve yeni jenerasyon Block 50 konfigürasyonunda 80 adet F-16 daha üretti.
1990’lar ve 2000’ler boyunca Türkiye, F-16 filosunu daima olarak modernize etti ve güncelledi. Elektronik sistemlerin yenilenmesi, aviyoniklerin (uçuş sistemi) geliştirilmesi ve silah sistemlerinin entegrasyonu üzere çalışmalar yapıldı. Bu, Türk F-16 filosunun operasyonel kapasitesini ve aktifliğini artırdı.
İSRAİL DE UÇAKLARIMIZIN YAZILIMINI GÖRÜYOR
1979’da İran’daki Şah rejiminin devrilmesinin çabucak akabinde İsrail F-16 uçaklara sahip olan birinci devletlerden birisi oldu. İsrail, F-16’ları çeşitli çatışma ve operasyonlarda kullandı, kendi geliştirdiği sistemlerle uçakları modernize etti. Bu gelişmelerle birlikte İsrail ile Türkiye münasebetlerinde de F-16’lar kıymetli bir etken haline dönüştürüldü.
Global Strateji Araştırma Merkezi Lideri emekli Tümamiral Doç. Dr. Cihat Yaycı, F-16’ların elektronik imtiyazının İsrail’in elinde olduğunu belirterek, SÖZCÜ okurları için şu açıklamaları yaptı:
■ ABD, İsrail uçaklarına kelam konusu yazılımı açık kod olarak verdiği için, İsrail istediği değişikliği yapabiliyor ve Türkiye’nin elindeki yazılımı da görebiliyordu. İsrail bu sayede F-16 özelinde kıymetli bir elektronik imtiyazı elinde bulundurmaktaydı. İsrail F-16’lar üzerindeki geliştirme ve güçlendirme imkanını ise F-16A/B avcı uçaklarının F-16C/D konfigürasyonuna modernizasyonunu içeren ‘Barak’ (Yıldırım) programı olarak isimlendirilen bir süreç ile inşa etti.
■ Modernize edilen F-16C/D Barak avcı uçakları gelişmiş aviyonikler, radar sistemleri ve silah kabiliyetlerine sahip oldu. O denli ki; İsrail’in kendi özel ihtiyaçları için geliştirdiği ve İsraillilerin ‘Sufa’ olarak isimlendirdikleri bir F-16İ modeli dahi bulunuyor. Bu, onu hizmetteki en gelişmiş F-16’lardan biri haline getiriyor.
İSRAİL’İN GÜVENLİĞİ ÖNCELİKLİ
ABD’nin 1979 yılından itibaren İsrail’e son teknoloji F-16 kitleri ve açık kaynak kodları sağladığını, İsrail’in başta bölgedeki Arap ülkeleri olmak üzere öbür ülkelere karşı güç çarpanını koruma ettiğini anlatan Yaycı, açıklamasını şöyle sürdürdü:
■ ABD, öbür bölge ülkelerine de F-16 satışları gerçekleştirmiş olsa da her vakit İsrail’in güvenlik önceliklerini öne aldı. Bu hususta uzmanlaşmış birçok milletlerarası araştırmacı da İsrail kendi elektronik aksamını yapmakta olduğunu ve İsrail jetlerinin Amerikan muadillerine nazaran birkaç kat daha güzel donanıma sahip olarak önemli biçimde modifiye edilmiş olduklarını belirtiyor.
■ İsrail’e tanınan teknoloji imtiyazları ve güvenlik garantileri sayesinde F-16’lar konusunda son derece kıymetli bir altyapı, elektronik ve eğitim gücü elde etti. O denli ki; 6 Ocak 2021 tarihinde Yunan Hava Kuvvetleri ile İsrail merkezli Elbit Systems şirketi ortasında, Yunan Hava Kuvvetleri Komutanlığı mensubu pilotların eğitim faaliyetleri için 1.68 milyar ABD Doları pahasında bir muahede imzalanmıştı.
■ 2022 yılında da Polonya, ülkenin hava gücünün bel kemiğini oluşturan F-16’lar için simülatör mutabakatı yapmış ve toplam 36 milyon dolarlık projede İsrail merkezli Elbit şirketi tarafından tasarlanan Tam Misyon Simülatörü’nden (FMS) 4 adet satın almıştı. İsrail gerek kendine mahsus F-16’ları geliştirme, gerekse F-16’ların elektronik ve kod altyapısını geliştirme konusunda ileri noktalara ulaştı, hatta bu alanda monopol olmuş vaziyette.
TÜRKİYE, ALACAĞI F-16’LARDA İSRAİL’E BAĞIMLI MI OLACAK?
Türkiye bugüne kadar F-16’lar konusunda İsrail’den takviye aldığına ait tezlerin teyit edilemediğini anlatan Cihat Yaycı, ‘dolayısıyla bir bağımlılığın kelam konusu olacağını sanmadığını’ belirtti ve açıklamasını şöyle sürdürdü:
■ Fakat, her ne kadar F-16’ların montajı uzun yıllardır Türkiye’de yapılıyor olsa da seyrüsefer, dost-düşman tanımlama ve savaş sistemlerine ait yazılımları yurt dışından tedarik ediyoruz. ABD’nin 28 Ocak 2024’te Türkiye’ye F-16 satışını onaylamasının akabinde geleceğe dair kritik sorular ve sorun ihtimallerini de düşünmek durumundayız.
ABD, Türkiye’nin F-16’ları modernize etmesine yahut yeni uçaklar almasına da uzun mühlet pürüz oldu. Bununla yetinmeyip Yunan, Rum, Ermeni hatta Hint lobilerinin takviyeleriyle de kurallar koşuyor. Bunun en somut örneği de şu; ABD, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasından sonra F-35 programından çıkarması ve F-16 satışını da askıya alması süreci idi. Nihayet F-16 savaşı şu yahut bu formda onaylandı. Bu süreçte F-16’ların kullanımına dair çeşitli koşullar ve kısıtlamalar konmaya çalışıldığı da açık kaynaklara yansıdı”
Umarım ABD, Türkiye’yi İsrail’e mecbur bırakmaz
ABD’nin, Türkiye’nin F-16’ları İsrail’in çıkarlarına karşı ziyan verecek formda kullanmasını da engellemeye ya da bu mevzuda kural koşmaya çalışmış olmasının da muhtemel olduğunu kıymetlendiren Yaycı şunları kaydetti:
“F-16’ların avionik sistemleri, elektronik harp sistemleri ve silah sistemleri (F-16’ların işletim sistemi, mission software yazılımları) üzere kritik altyapılarının bir kısmının İsrail tarafından geliştirildiği ve üretildiği de bilinmektedir.
*F-16’ların bu sistemlerinin bakımı, tamiri ve güncellenmesi için İsrail’den teknik dayanak ve yedek modül temini üzere bir durumla karşı karşıya kalmayacağımızı umuyorum. İnşallah Türkiye bu kritik yazılım altyapısı için ABD tarafından İsrail’e mecbur bırakılmaz. Türkiye’nin bu riski azaltmak için yerli üretim ve Ar-Ge çalışmaları hızlandırması ve alternatif tahliller geliştirmeye devam etmesi son derece kıymetlidir. Bu nedenle, Türkiye, F-16’larını yerli ve ulusal imkanlarla modernize etmek yahut yeni kuşak savaş uçaklarını üretip, geliştirmek için çalışmalarını artık daha ağır ve kararlılıkla sürdürmeli.”
Bugün, enerjinizi ve tutkunuzu ortaya koymanın tam zamanı. Karar verme süreçlerinizde cesur adımlar atacak, beklenmedik fırsatlarla karşılaşacaksınız. Özgüveniniz yüksek, bu sayede başkalarını etkileme gücüne sahip olacaksınız. İlişkilerinizi düzene koyma isteği içindesiniz; bazı belirsizlikleri netleştirmek için doğru zaman. İletişim kurduğunuz kişilerden gelen destek, yeni projelere yönelme konusunda sizi teşvik edebilir. Fakat sabırsız davranmamaya dikkat edin; her şeyi aceleye getirmek, mevcut durumunuzu olumsuz etkileyebilir. Kendinize karşı nazik olun ve içsel sesinizi dinleyin; içsel rehberliğiniz bugün size çok şey katacak. Unutmayın, kararlılığınız ve enerjiniz bu dönemde en büyük yardıcınız.
Bugün, içinde bulunduğunuz durumları daha derinlemesine anlayabileceğiniz bir gün. İçsel huzur arayışınız daha belirgin hale gelecek ve bu, bazı ilişkilerde yüzeysel hissetmenize neden olabilir. Pazarlık veya müzakere gerektiren konularda başarılı olabileceğiniz fırsatlar karşınıza çıkabilir; sabrınız ve kararlılığınız, hayal ettiğiniz sonuçları elde etmenizi sağlayabilir. Maddi konulara daha fazla odaklanmak isteyebilirsiniz, bu süreçte bütçenizi gözden geçirmek ve tasarruf yapmak, uzun vadede fayda sağlayacaktır. Bugün kendinizi ifade etme şeklinizde, daha samimi ve doğrudan olmaya özen gösterin. Kalp meselelerinde ise, içgüdülerinizin rehberliğine güvenebilir, kalbinizin sesini dinleyebilirsiniz. Kendinizi ifade etmekte zorlanıyorsanız, sevdiğiniz kişilerle derin sohbetler, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Şu anda çevrenizdekilerle olan bağlarınızı titizlikle incelemek, gelecekteki adımlarınızı şekillendirmek açısından önem taşıyor. Kendi ihtiyaçlarınıza ve arzularınıza dikkat etmek, ruhsal sağlığınızı destekleyecek. Doğa ile iç içe olmanız, huzur bulmanıza ve yenilenmenize yardımcı olabilir, bu nedenle açık havada vakit geçirmenizi öneririm.
Düşüncelerinizin hızla aktığı bir dönemdesiniz. Zihninizdeki fikirleri somutlaştırmak için harika fırsatlar ile karşılaşabilirsiniz. Sosyal ortamlar, yeni bağlantılar kurmanız ve ilham almanız için elverişli. Ancak, belirsizlikler ve kafa karışıklığı yaratabilecek durumlar da söz konusu olabilir. İletişim yeteneklerinizi kullanarak bu durumları avantaja çevirebilir, içinde bulunduğunuz ortamı güzelleştirebilirsiniz. Kısa seyahatler ve küçük kaçamaklar planlamak, ruh halinize büyük bir canlılık katabilir. Karşınızdaki kişilere anlayışla yaklaşmak, üzerinizdeki karamsar düşünceleri dağıtacaktır. Sürprizlerle dolu bir gün habercisi.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için mükemmel bir zaman. Kalbinin sesine kulak ver, içgörülerini görmeye başlıyorsun. Ailevi bağlarımda ya da iletişimde özel bir önem kazanan anlar yaşayabilirsin. Sevdiklerinle duygusal bir bağ kurmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Merhametini göstermekten çekinme, başkalarına olan desteğin moral kaynağı olacak. Kendi ihtiyaçlarını unutmadan, empatiyle yaklaştığın anlar, senin için de iyileştirici bir deneyim sunacak. Kendi sınırlarını belirlemeyi öğrenmek, ruhsal boşluklardan kurtulmana yardımcı olacaktır. Kendine güven, hislerin güvenilir bir rehberdir.
Güne kendine olan güveninle başlıyorsun, çevrendekilere ilham verebilirsin. Yıldızların güçlü etkisi sayesinde yaratıcılığın tavan yapmış durumda; yeni projelerin için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etmekte zorlanmadığın bu dönemde, sahne ışıklarının altında parlaman kaçınılmaz. Sosyal hayatında güzel gelişmeler olabilir; yeni tanışmalar, dostlukların derinleşmesi söz konusudur.Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ve açıklık ön planda. Partnerinle arandaki bağı güçlendirecek konuşmalar yapmak isteyebilirsin. Eğer yalnızsan, karşına çıkacak biriyle güçlü bir çekim hissedebilirsin. Ancak, dikkat etmen gereken konu, egonu kontrol altında tutmak; alınganlıkların iletişimi zorlaştırabilir. Bugün, kendine zaman ayırmayı unutma. İçsel dengenin korunması, dış dünyaya yansıman için önemli. Meditasyon veya doğada vakit geçirmek, zihnini arındırabilir. Kendine güvenin yüksek seyredecek; bu sayede yeni fırsatları değerlendirebilirsin. Kalp atışlarını hızlandıracak bir aktivite veya hobiye yönelmek, enerjini olumlu bir yöne kanalize etmene yardımcı olacak. Unutma, ışığın etrafa yayılmadı sürece en karanlık yer bile seni hissedecektir.
Günün getirdiği duygusal yoğunluk, düşüncelerini derinlemesine sorgulamaya yöneltebilir. İçsel huzur arayışında, geçmişten gelen bazı meseleler gündeme gelebilir. Kendini yenilemek ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek için ideal bir zaman. Sosyal çevrende, özellikle arkadaşlarınla olan ilişkilerinde, anlayış ve sabır ön planda olmalı. Çevrendeki insanlarla olan iletişiminde samimi ve açık olursan sorunları daha kolay çözebilirsin. İş veya proje konularında detaylara dikkat etmek, başarıyı beraberinde getirecektir. Kendine olan güvenin artarken, yaratıcı fikirlerinle çevrendekileri etkileme potansiyelin yüksek. Zamanı verimli kullanmaya özen göstermekte fayda var, planların çoğunun hayata geçme şansı bir hayli yüksek. Hayatındaki dengeyi sağlamak, içsel huzurunu artırabilecektir. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstererek, ihtiyaç duyduğun anlarda kendine molalar tanımalısın.
Sosyal ilişkilerde harika bir gün seni bekliyor. Arkadaşlarınla keyifli etkinlikler planlayabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Duygusal denge ve uyum arayışın bu dönemde ön planda olacak. Başkalarının düşüncelerine duyduğun ilgi, senin için önemli ve derin bir anlam taşıyor. Sanatsal projelerle ilgilenmek ya da estetik konularda yaratıcı düşünce içinde olmak, ruhunu besleyecek. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle içsel olarak hissettiklerini açıkça paylaşmaya çalış. Günün sonunda, seni saran pozitif enerjiyi hissedeceksin. Denge kurmak ve uyum sağlamak üzerine inşa ettiğin tüm ilişkilerde tatmin edici sonuçlar alman mümkün. Her şeyin uyum içinde ilerlemesi için biraz sabırlı olman gerekebilir.
Tuttugun kararlarda kararlılık, hayal gücünde yaratıcılık ön planda. Bugün bazı ilişkilerde derin duygusal bağlantılar kurabilirsin. Güçlü sezgilerin, başkalarının hislerini anlamanda sana yardımcı olacak. İçsel bir huzur arayışı, ruhsal olarak kendini yenileme isteği uyandırabilir. Kendi koruyan tarafın ön plana çıktığında, sevdiklerine karşı son derece şefkatli ve destekleyici olacaksın. Maddi konularda dikkatli olman, seni olası sıkıntılardan koruyabilir. Özel yaşamında yaşanabilecek sürprizler, bir ilişkinin derinleşmesi ya da yeni bir başlangıç fırsatı getirebilir. Kendine güven, içtenliğinle hayal ettiğin şeylere ulaşabilirsin. Sezgilerini dinle, zira doğru yönlendirmeler almanı sağlayacaklar.
Seyahat ve macera arzusu yoğun bir şekilde yüzeye çıkıyor. Yeni fikirler ve ilham verici yenilikler arayışında olabilirsin. İletişim becerilerin öne çıkarken, etrafındaki insanlarla kurduğun diyaloglar senin için oldukça keyifli olacak. Sosyal etkinlikler, yeni bağlantılar ve dostluklar kurmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Karşılaştığın zorluklar karşısında esnekliğin ve optimist bakış açın, seni doğru yola yönlendirebilir. İçsel huzurunu bulmak adına, meditasyon veya doğada vakit geçirme gibi aktiviteleri tercih edebilirsin. Gençleşmiş bir ruh haliyle, hayata karşı merak ve hevesle yaklaşmalısın. Başkalarının fikirlerine açık olman, senin için bir avantaj sağlayacak. Kişisel gelişim yolunda attığın adımlar, gelecekte önemli faydalar getirebilir. Unutma, bu dönem kendi içserüvenine çıkmak için harika bir fırsat!
İlişkilerde derinlik arayışı içinde olacağın bir gün. Sevdiklerinle olan bağlarındaki samimiyeti daha fazla sorgulayabilir, var olan dinamikleri güçlendirmek için adımlar atabilirsin. İş hayatında dikkatli kararlar alman gereken bir dönemdesin. Kariyerinle ilgili geleceğe dair planlar yaparken, riskleri göz önünde bulundurmakta fayda var. Ayrıca, kişisel gelişimine yönelik yeni bir hobi ya da eğitim almak için ilham dolu bir dönemde olabilirsin. Sağlığını ihmal etmemek, fiziksel ve ruhsal dengeyi sağlamak adına önemli. Yavaş ve istikrarlı adımlarla ilerleyerek, hedeflerine ulaşma konusunda kendine güvenebilirsin. Unutma, planlarını gerçekleştirirken sabırlı ve kararlı olmak, başarıyı getirecektir.
Farklı düşüncelerin ve yenilikçi fikirlerin ön planda olacağı bir gün. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin seni daha da cesaretlendirebilir. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni projelere ilham verebilir. Bu nedenle, fikir alışverişlerine açık olman, seni olumlu yönde etkileyebilir.Aynı zamanda içsel bir sorgulama sürecine girebilirsin. Geçmişteki deneyimlerin ve geleceğe dair umutların arasında denge kurmaya çalışırken, hangi yönlerini daha fazla beslemen gerektiğini keşfedeceksin. Kendini özgür hissetmek ve sınırlarını zorlamak isteyeceksin. Bu bağlamda, kişisel sınırlarınla ilgili farkındalığın artabilir.Duygusal açıdan ise, ilişkilere dair beklentilerini gözden geçirmen gerekebilir. Hayatındaki insanlarla daha derin bağlar kurmak isteyebilirsin; ancak bu durum, zaman zaman yüzleşmen gereken zorluklar da getirebilir. Duygularını ifade ederken samimiyetle yaklaşmak, kalpten gelen bir anlayışla karşılanmana neden olabilir.Düşüncelerini bir yere not almak ya da yaratıcı bir hobiyle uğraşmak, zihnini rahatlatabilir. Yeni bir şey denemek, alışıldık rutinin dışına çıkmanı sağlayarak seni besleyecek. Unutma, özgünlüğün ve farklı bakış açılarının seni diğerlerinden ayıran en temel özellikler. Bu özelliklerini cesurca hayata geçirmenin tam zamanı!
Duygusal derinlikler, bugün seni sarıp sarmalayabilir. İçsel yolculuklarına duyduğun ihtiyaç, düşüncelerinin su gibi akmasına olanak tanıyacak. Başkalarının hislerine yönelik duyarlılığın artabilir; bu, empati kurmanı kolaylaştırırken, kendi duygularını ifade etme konusunda ise bazı zorluklar yaşatabilir. Sanatla uğraşmak, ruhunu dinlendirecek ve içindeki yaratıcı yönü besleyecek. Akışa kapılmak, kontrol hissini bir nebze kaybettiğin anlamına gelebilir; ancak unutmaman gereken, bıraktığın yerden yeni fırsatların doğacağıdır. Hissiyatların seni yönlendirsin, ancak başkalarının beklentileri karşısında kendi sınırlarını korumayı ihmal etme. Bugün, yaratıcılığını ve sezgini aktive eden etkinlikler keşfetmek için harika bir fırsat. Büyülenmiş gibi hissettiğin anlarda, hayatın sunduğu güzellikleri fark et. Unutma, içsel dünyan senin en değerli hazinendir.
