Türkiye’nin ve dünyanın görsel hafızasına kıymetli fotoğraflar kazandıran Orta Güler, 16 Ağustos 1928’de İstanbul’da doğdu.

İlk eğitimini meskende bakıcı ve dadılar nezaretinde alan Güler, sırasıyla Mıhitaryan Manastır Mektebi (Pangaltı Lisesi), Galatasaray Lisesi ile Getronagan Ermeni Lisesi’nde eğitim gördü.

Ara Güler, babasının 1940’da aldığı birinci fotoğraf makinesiyle fotoğrafa ve gazeteciliğe olan düşkünlüğünün farkına vardı.

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi bünyesinde açılan, Türkiye’nin alanındaki birinci kurumu olan Gazetecilik Enstitüsü’ne kaydını yaptıran Güler, tıpkı vakitte çalıştığı için derslere tam manasıyla devam edemedi.

DÜNYANIN EN DÜZGÜN 7 FOTOĞRAFÇISINDAN BİRİ

Türkiye’de farklı gazetelerde çalışan Güler, 1958’de Time-Life, Paris-Match”ve Der Stern mecmualarının Yakın Doğu foto muhabirliği misyonunu üstlendi, 1953’te Henri Cartier Bresson ile tanışıp Paris Magnum Ajansı’na dahil oldu. İngiltere’de yayımlanan Photography Annual Antolojisi, Güler’i ‘Dünyanın en yeterli 7 fotoğrafçısı’ndan biri olarak tanımladı.

Ara Güler’in vefatının beşinci yılı

MASTER OF LEICA UNVANINI KAZANDI

Ara Güler, 1962’de Almanya’da çok az fotoğrafçıya verilen Master of Leica unvanını kazandı ve İsviçre’de çıkan Kamera mecmuası kendisine özel bir sayı ayırdı.

Mariana Noris’in 1953’te ABD’de basılan Young Turkey isimli yapıtında fotoğrafları kullanılan Güler’in, 1967’de Japonya’da çıkan Photography of the World antolojisinde Richard Avedon ile bir dizi fotoğrafı yayımlandı.

Güler’in, Kanada’da 1967’de açılan ‘İnsanların Dünyasına Bakışlar’ standında, 1968’de New York Çağdaş Sanatlar Galerisi’nde düzenlenen ‘Renkli Fotoğrafın On Ustası’ isimli stantta, tıpkı yıl Almanya’da Köln’de Fotokina Fuarı’nda da yapıtları sergilendi.

Bir yandan ülke içinde ve dışında röportajlar yaparken öbür yandan çeşitli ortamlarda fotoğrafları kullanılan Orta Güler’in tanınırlığı 1970’li yıllarda arttı.

1940-1945 ve 1951-1955 periyodu Birleşik Krallık Başbakanı Winston Churchill’i çekti.

Güler, Altı Gün Savaşları’nın akabinde, 1970’de Ürdün’de bulunan Filistin Kurtuluş Örgütü kamplarında ve 1971’de Moskova’da ünlü bestekar Aram İlyiç Haçaturyan ile çalıştı.

‘Turkey’ isminde fotoğraf albümü 1970’te Almanya’da yayımlanan Orta Güler’in, sanat ve sanat tarihi hususlarındaki fotoğrafları ABD’de Time-Life, Horizon ve Newsweek kitap bölümlerince ve İsviçre’de Skira Yayınevi tarafından kullanıldı.

Lord Kinross’un Hagia-Sophia (Ayasofya) kitabının fotoğraflarını 1971’de çeken Güler, Skira Yayınevince Picasso’nun 90. yaş günü için yayımlanan Picasso Metamorphose et unite isimli kitap için Picasso’nun foto röportajını yaptı.

Picasso’nun 90’ıncı yaş günü için foto röportaj yaptı.

Paris Ulusal Kitaplık’ta 1972’de standı açılan Güler, 1975’te ABD’ye davet edildi. Birçok ünlü Amerikalının fotoğraflarını çektikten sonra ‘Yaratıcı Amerikalılar’ isimli standını dünyanın birçok kentinde sergiledi.

Yine tıpkı yıl Yavuz Zırhlısı’nın sökülmesini bahis alan Kahramanın Sonu isimli bir belgesel sinema çeken Güler, 1979’da Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin Foto Muhabirliği kolunda birinci oldu.

Güler, 1986’da Prof. Abdullah Kuran’ın yazdığı Mimar Sinan kitabını fotoğrafladı. Tıpkı kitap 1987’de Institute of Turkish Studies tarafından İngilizce olarak yayımlandı. Orta Güler’in Sinemacıları kitabı 1989’da basıldı.

Güler, 1991’de Dışişleri Bakanlığı için Halikarnas Balıkçısı’nın (Cevat Şakir Kabaağaçlı) “The Sixth Continent” isimli kitabını fotoğrafladı.

Ara Güler’in kadrajından Marlon Brando

DÖNEMİMİM EN ÜNLÜ PORTRELERİNİ ÇEKTİ

Dünyayı gezerek foto röportajlar yapan ve bunları Magnum Ajansı ile dünyaya duyuran Orta Güler, Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Kemal Tahir, Orhan Kemal, İsmet İnönü, Winston Churchill, İndira Gandi, John Berger, Bertrand Russel, Bill Brandt, Alfred Hitchcock, Ansel Adams, Imogen Cunningham, Salvador Kısmı ve Picasso üzere birçok ünlü kişi ile röportajlar yaptı ve fotoğraflarını çekti.

Ara Güler’in objektifinden Yaşar Kemal

Usta fotoğrafçının yıllarca üstünde çalıştığı Mimar Sinan yapıtlarının fotoğrafları, 1992’de Fransa’da, ABD ve İngiltere’de Sinan, Architect of Soliman the Magnificent isimli kitapta yayımlandı.

Aynı yıl Living in Turkey isimli kitabı İngiltere, ABD ve Singapur’da Turkish Style başlığıyla, Fransa’da Demeures Ottomanes de Turquie ismiyle yayımlandı. 1994’te Eski İstanbul Anıları, 1995’te Bir Evre Bu türlü Geçti, Yitirilmiş Renkler ve Yüzlerinde Yeryüzü fotoğraf kitapları yayımlandı.

Salvador Dali

Ara Güler’in fotoğrafları Paris Ulusal Kitaplık’ta, ABD’de Rochester Georg Eastman Müzesi’nde, Nebraska Üniversitesi Sheldon Koleksiyonu’nda bulunuyor. Güler’in fotoğrafları Köln Mueseum Ludwing’de Das Imaginare Photo Museum’da sergileniyor.

Arşivinde 2 milyonu aşkın fotoğraf bulunan Orta Güler’in mükafatları ortasında Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Mükafatı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Mükafatı de bulunuyor.

İstanbul’da tedavi gördüğü hastanede 90 yaşında vefat eden usta foto muhabiri, Şişli Ermeni Mezarlığı’nda toprağa verildi. (AA)