The Zone of Interest: Bir "Rüya"ya Ağıt

The Zone of Interest: Bir “Rüya”ya Ağıt

Cannes Sinema Festivali’nde Büyük Ödül dahil 4 ödül kazanan The Zone of Interest, 10 Mart’ta dağıtılacak Akademi Ödülleri’nde de İngiltere ismine Oscar için yarışacak.

Alman filozof ve siyaset bilimci Hannah Arendt, milyonlarca Yahudi’nin toplama kamplarına gönderilmesinden sorumlu olan Karl Adolf Eichmann’ın Kudüs’teki yargılanma sürecini ele aldığı kitabı Berbatlığın Sıradanlığı’nda ülkesini “dehşete düşüren” bir tespit yapar. Arendt’ın duruşmalardaki müşahedelerine nazaran Eichmann bir sadist değil, tersine korkutucu derecede olağan bir insandır. Muhakeme yetisinin kaybolmasıyla kötülük sıradanlaşır, ahlaki çöküş bütün toplumu sarar. Arendt Holokost’u daha evvel kimsenin yapmadığı halde yazma yüreğini gösterdiği için gaye tahtasına oturtulur. Yakın etrafını bile karşısında bulur. Pekala hakikaten nasıl oldu da 6 milyon Yahudi’nin sistemli bir formda katledilmesinde “birileri” gönülden çabaladı ve berbatlığı sıradanlaştırabildi?

The Zone of Interest işte o “birileri”nden Auschwitz kumandanı Rudolf Höss ve ailesinin öyküsü. Höss, Nazi dehşetinin sembolü olan Polonya’daki Auschwitz toplama ve imha kampında en uzun mühlet vazife yapan isimdi. Sinema kampın çabucak yanı başında, yüksek duvarlar ve çitlerle çevrili masal üzere bir meskeni mesken tutuyor. Duvarın gerisindeki kan donduran atmosferi tüyleri diken diken edecek derecede sıradanlaştırmış Rudolf Höss, eşi Hedwig ve beş küçük çocukları sevinç içinde ırmakta yüzüyor, ormanda yürüyüş yapıyor, Musevilerin küllerinin gübre olarak kullanıldığı bahçede ve kaydıraklı havuzda keyif yapıyor, komşularını ağırlıyor ya da varlıklı sofralarının tadını çıkarabiliyor.

Cadıyı fırında yakan Hansel ve Gretel’in masalını küçük kızlarına okuyan “aile babası” Rudolf, yalnızca birkaç saat sonra tek seferde nasıl daha fazla Yahudi’yi yakabileceğini tasarlayan bir soykırımcıya dönüşüyor. Yakınlardan yükselen çığlıklara, alevlere, silah seslerine değil de kuş seslerine kulak kabartan, leylakları ziyan görmesin diye talimatlar yağdıran kumandan, tabiata ve ailesine olduğu kadar köpeğine ve atına da büyük bir şefkatle bağlı. “Auschwitz kraliçesi” dediği eşi Hedwig de yaşadığı yuvayı öylesine benimsemiş ki tayin vakti geldiğinde dünya başına yıkılıyor, keyifli ve sıcak meskenini terk etmek istemiyor. Varlıklı bir Yahudi’nin kürkünü sırtına geçirip yarım kalan bir kırmızı ruju dudaklarına keyifle süren Hedwig, Yahudi hizmetçilerini aşağılayıp tehdit ederek geçiriyor günlerini.

Açılış sahnesinden itibaren seyircinin sabrını sınayan direktör Jonathan Glazer, tüyler ürpertici gerçekleri direkt seyirciye göstermeden, yalnızca bu konutta yaşananlara odaklanarak anlatıyor öyküsünü. O denli ki şiddet yalnızca tek bir sahnede o da kelamlı olarak kendini gösteriyor. Kimsenin kendini hatalı hissetmediği konut metaforuyla aslında düşünme yetisini kaybetmiş koca bir ülkenin içine düştüğü toplu mecnunluk halini gözlemliyor. Bu düş meskenin doruğuna yağan küller de kampın bacalarından yükselip masmavi gökyüzünü kaplayan kara duman da son derecede olağan geliyor konut halkına. Tek kederleri yükselen ağır koku olan bu konutta neyse ki pembe döşeli çocuk odasının penceresinden bile görülebilen dehşetten rahatsızlık duyan, o perdenin gerisine bakma hamasetini gösterebilen biri var. Rengarenk çiçeklerle örtülmek istenen canilikleri şimdi sıradanlaştıramamış birisi.

Jonathan Glazer’ın Under the Skin‘den 10 yıl sonra sinemaya döndüğü The Zone of Interest, Martin Amis’in tıpkı isimli romanından uyarlandı. Sinemada oyunculuğu ile öne çıkan isimse Sandra Hüller. Hedwig karakterini kusursuz oyunculuğuyla canlı kılan Hüller, hudut uçlarına sık sık dokunarak sıradan berbatlığın gerçekçi portresini çiziyor. Cannes Sinema Festivali’nde Büyük Ödül dahil 4 ödül kazanan sinema, 10 Mart’ta dağıtılacak Akademi Ödülleri’nde de İngiltere ismine En Düzgün Milletlerarası Sinema, En Düzgün Direktör ve En Düzgün Uyarlama Senaryo da dahil 5 kategoride Oscar için yarışacak…

BİRDE BUNLARA BAKIN